استاد حامد فاریابینی ایسلب

1979- میلادی ییل نینگ کوزی ایدی . یورت بؤیلب ایسه یاتگن ساووق شرپه لر، بیردنیگه ایشیک قاقیب قالدی . بو شرپه لر تیلیدن، یاشیدن و اندیشه سیدن قطع نظر، بیش کون مکتب اؤقیگن،اؤنگ – سؤلینی ته نیگن آدملرنی نشانگه آلیب،آرتیدن ایزیغی باشله دی . بوتابده،هیچ نرسه قیلیب بؤلمس؛ آسمان بلند ییر قتتیق ایدی.«سیچقان ینی مینگ تنگه»مقالینی داناخلق،خوددی، بیزگه اتب ایتنگنده ی توییلردی اؤشنده… هر کیم باشی آغقن تمان یِؤل آلدی . کؤی،محلله،قیشلاق،کینتلرجای بیرمس ایدی .عیبسیزگنهکار«باش یلنگلر»(مکتب اؤقوچیلری شونام بیلن کم سیتیلردی) پناه ایزلب ولایتلرمرکزلری سری یؤل آلدیلر. بیزقیشلاقدن قویلدیک. بیزنینگ جاندن عزیز ولایتیمیز،باش پناه میز فاریاب ایدی .

ابو علی ابن سینا

ابو علی حسین ابن حسن ابن علی ابن سینا (980 – 1037 )

بیوک حکیم ،عالم و فیلسوف ابن سینا بخارا شهری یقینیده گی افشانه قشلاغیده توغیلدی.او 19 یاشیگه تؤلگنده آنه شهری بخارانی قراخانیلر باسیب آلدیلر. باسقینچیلر شهرنی بوتکول ویران قیلیب ،کؤپلب مدنی بایلیکلرنی یؤقاتیب یوباریشدی.بو وقتگه کیلیب ،ابن سینا استعدادلی حکیم و فیلسوف صفتیده تنیلیب اولگورگندی. کؤپ اؤتمی شرقده اونی “شیخ الریس”،یعنی “دانشمندلر أیتکچیسی”دیب اته ی باشله دیلر.

افغانستان لیک اوقوچی لرگه قزاقستان نینگ یاردمی

قزاقستان دولتی افغانستانلیک اوقووچی لرنینگ اوقیشی اوچون 50 میلیون دالر صرفله ماقچی

وشبو خبرنی قزاقستان تشقی ایشلر وزیری افغانستان گه بولگن سفری جریانیده اعلان قیلگن

ماه لر آیم نادره

ماه لر آیم نادره یوسک بدیعی استعداد صاحیبه سی ، دلکش ،صمیمی ،معرفت پرور اوزبیک اعیالی دیر.

او اویسی ، محزونه ، دلشاد برنا،عنبر آتین کبی اوزبیک ممتاز شاعره لری صفینینگ سرداری بولگن.

Mohlaroyim Nodira

سومرلر

سومرلر ( شومر ، سوم ار)

چوخلو بیلگین لره  گؤره آسیا کؤکنلی  سومرلر تورکستان دان (اورتا آسیادان) آذربایجانا، اورادان ایسه 4500 (3500) لرده ایکی سوآراسینا (مئسوپاتامیا، بین النهرین یا ناهارینا) کؤچورلر .

سیفی سرایی

ذوالسانین شاعرو ترجمان. سیفی(قیلیچ) ادیب نینگ اسمی،سرایی اونینگ تخلّسیدیر.سیفی سرایی میلادی1321 -أیلی حاضرگی اؤزبیکستان نیـــــــنگ خوارزم ولایتــــیگه قره شلی  قمیــــشلیقیشلاغیده،هنرمند، قورال یه ساوچی بیرعایله ده  دنیاگه کیلگن. مغوللر اؤرته آسیانی باســــیب آلگنده ،یورتینی ترک قیلب غربتگه یوزتوته دی .اروسیــتده جایلشگن آلتین اؤرده پایتختی سرایشهریگه باریب قؤنیم تاپه دی.کیئین بویردن ایرانگه،سؤنگ تورکیه جؤنب کیته دی واویــــــردنمملوکلر حکمرانلیک قیله یاتگن مصراولکه سیگه مهاجرت قیله دی. شاعر نینگ بوتون عمری غربت و دربدرلیکده کیچه دی.

تاریخیمیزنینگ قاره داغ لری

تاریخیمیزنینگ قاره داغ لری: باشده قیلیچ اؤینه تیب قؤشیب آلیش سیاستی

Tariximizning qara dog’lari: Boshda qilich o‘ynatib qo‘shib olish siyosati

جهان تاریخیده روس إیمپریه سی نسبتن انچه یاش إیمپریه حسابلنه دی .پادشاه پطر بیرینچی 1721 أِیلده روسیه نی إیمپریه دیب اعلان قیلگن بؤلسه ،1917 أِیلگی اکتبر تؤنته ریشینی عملگه آشیریشی بیلن و. ا .لنین بو سلطنت نینگ وارثی ،ینه ده دهشتلی راق دوامچی سی بؤلگن قیزیل، إیمپریه گه اساس سالدی.

سرپل نینگ شاعرلری بیرله تانیشایلیق

اوچونچو بؤلوم

سید حسام الدین ابراهیمی
سید حسام الدین ابراهیمی، حاجی سید اعظم خان اؤغلو و رحمتلی حاجی سید ابراهیم خان نینگ نیبئره لری، ۱۳۳۵نچی هجری قویاش ییلیدا سرپل کئنتی نینگ آسیاباد قیشلاغیندا یاشاماقتا بؤلغان سیدلرعایله سینده، بو آجونغا کؤز آچمیشتیر.

اورخون يازيتلاري

توركلرين ان ديرلي كئچميشلرينه آييت يازيلاركي تاريخ  يازارلارينا و توركلوقلارا گوره ان زنگين و گوركملي يازيت  و  توركلرين  شاه اثري و ان اسكي ادبي يازيلاري  سايلير   ” يئني سئي” و  ”اورخون”يازيلاردي.
بو كيسا يازيدا چالشليب بو يازيلارين نجور تاپيليب و هانسي تاريخه آييت اولدوقلاري و الفباسنين هاردان و نجوريارادليشي آچيقلانسين .
بو گونه قدر چوخلي اولكلرده ، اوزليكله اوروپا  اولكلرينده  يوغون آراشيديرمالار و چئشيتلي كورولوشلار بو يازيلارا گوره قورولوب و حالا بو شاه اثرلر اوزرينده آراشديرمالار سورمكده دير .

اؤغــوزنامــه

«اؤغوزنامه»اثری قدیمگی تورکی قبیله لرنینگ شکلله نیشی حقیده معلومات بیروچی نایاب منبعلردن بیری حسابلنه دی.انه شونده ی قهرمانلیک اثرلری معلوم بیرمللت نینگ تاریخی تشکیل تاپیشنی توشونتیریشگه کمکله شه دی. بونده ی اثرلرقدیمگی آغزه کی ویازمه تورکی ادبیاتـــّیمیزده آزایمس.«مــَه دی قاره»،«قؤرقوت آته کتابی»،«مـــَه نــــَس»،«الپامیش» و«گؤراؤغلی»داستانلری انه شونده ی اثرلرسیره سیگه کیره دی.

یوسف خاص حاجب

بلاساغونلیک یوسف خاص حاجب متفـکّر،ادیب،تورکی شاعر،دولـت اربابی و مشـهور«قوتادغوبیلیک»(سعادتگه یؤللاوچی بیلم)اثری نینگ موللــفیدیر.یوسف اونینگ اصل آتی   تخمن،(۱۰۲۰-۱۰۲۱)أیللری آره سیده شرقی تورکستان-حاضرگی اؤیغورستانگه قره شلیبلاساغونده دنیاگه کیلگن. بلاساغون 11-عصرقاره خانیلر دولتی نینگ گورکیره ب رواجلنگن مرکزلریدن بیری بؤلگن(اؤتمیشده اولکن مدنیت اؤچاغی سنلگن بلاساغون وکاشغرکبی مرکزلردن،اؤیغورعالملری کیینگیی أیللردوامیده، 3600 نام آستیده گی قؤ لیازمه نی تاپیب ثبت ایتگنلر).

تویغولریم، قیغولریم

“تویغولریم، قیغولریم” ـــ شعرلر توپلمی

حرمتلی ویبلاگ اوقووچیلر! منه، بوندن بیرنیچه ییل آلدین “تویغولریم، قیغولریم” عنوانی بیلن چیکلنگن سانده نشر ایتیلگن شعری توپلم سیز عزیزلرنینگ مطالعنگیز اوچون بیرینچی مرتبه اوشبو ویبلاککه قوییله دی. توپلم نینگ همه سینی بوتون و یخلیت حالده بوییرگه ثبت ایتیش .امکانی بولمگنی سببلی، اونیبیرنیچه قِسمگه بولیب قوییشگه مجبورمیز. قدرلی اوقیگوچیلر اوز نظر وملاحظه لرینی ایه مسلر دیگن امیدده میز.حرمت بیلن، لبیب

ربغــــؤزی

اسمی ناصرالدین،آته سی نینگ آتی برهان الدین،ربغؤزی ایسه اونینگ تخلــّصیدیر.ادیب ربغوزی۱۳- میلادی عصرنینگ آخرلریده حاضرگی اؤزبیکستانگه قرشلی خوارزمنینگ رباط اؤغوزقیشلاغیده دنیاگه کیلدی وشو یرده وایــــه گه یتیه دی.ریغوزی الهیاتچی عالم،شریعت وفقه مساله لرنینگ بیلمدانی بؤلگن. اواؤزی یه شب اؤتگن یرده قاضیلیک وظیفه سی بیلن هم شغللندی.ادیب تورکی خلقلرادبیِاتیده بیرینچی بؤلیب روایت،وحکایتلردن قصّه یره تیشنی باشلب بیردی. بغؤزی شرق خلقلری آغزه کی ایجادی،پیغمبرلرگه عاید قصّه لر نی چقوراؤرگنه باشله یدی. تورکی ادبیّات،جمله دن اؤزبیک ادبیّاتی تاریخیده بیرینچی سؤزصنعتکاری اؤله راق«قصص الانبیا» (پیغمبرلرقصه سی)اثرینی یره تدی.

خورنق قصری نینگ توزه تیلیشی

هرات مکتبی دن کمال الدین بهزاد نینگ اثری بولگن خورنق قصری نینگ توزه تیلیشی.

رسم : تیکیس (هموار) بیر نرسه اوستیگه رنگلر بیلن، ذهن فعالیتی افاده سی نینگ ایسته تیک بیر کوریلیش تشکیل بیریشی دن عبارت دیر.

بو کونگچه موجود بولگن بیرینچی رسم لر، مغاره دیوار لریگه چیزیلگن حیوان رسم لری ، آو صحنه لری و ینه مغاره دیوارلریگه باسیلگن قول ایزلریدن عبارت دیر. بولرانسان اوغلی نینگ مجرد توشونیش قابیلیتی نی او باسقیچ لرده هم ترقی ایتیرگن اویلیشی نی اثبات ایتگن لری اوچون ایری بیر اهمیت گه دیرلر.

محمّد کریم نزیهی جلوه

باسقینچی امیرعبدالرحمان ظلمی نینگ ایاوسیز کونلری ایدی.اوروشلرده قان ققشه گن جنوبی تورکستان اؤزی نینگ داویوره ک اؤغلانلری ومحللی خانلریدین اجره لیب، مونگلی کونلرنی باشدن کیچره یاتگندی. قیرغین برات اورشلردن امان قالگن خلق،خرابه لر آستیدن باش کؤته ریب اؤزتیریکچیلیگینی قیته باشلش پیــده! قاره قاغذگه توشویب اؤلمی قالگن اؤزبیک ضیالیلریدن ائریملری کابلده،امیرعبدالرحمان قؤلیده توتقون. اولرقتتیق نظارت آستیده توریشردی. ارواحلر یورتیگه ائلنتیریلگن تورکستاندن خبرکیلمه سدی. قاضی بابامراد کلّه کیسرامیرنینگ قیلمیشلریدن جوده ناراضی. دردینی إیچیگه یوتوب، الم-اضظرابلر بیلن توننی کونگه اویله یدی. بخارا خانی امیرمظفــّرخان نینگ جنوبی تورکستان گه ساووق قانلیگ بیلن قره گنی،تورکستانده امید اوچقونلرینی بوتونلی سؤندیرگن.

اؤزبیک دنیاوی ادبیّاتی

صبردین یخشی یؤقتور پیشه قیلسم،
بویـــؤلده صبر یؤق اندیشه قــیلسم.
خوارزمی