جهان مدنیتی گه تېموری ملکه لرنینگ قۉشگن اولوش لری

دکتور شفیقه یارقین 

جهان مدنیت تاریخی، اینیقسه اسلام و شرق دولت لری تاریخیگه نظر تشلنسه، امیرتېمور کۉره گان امپراتورلیگی و اونینگ دوامچی لری تېموریلر و بابری لرچه هېچ بیر دولت و سلاله عیاللرگه شونچه لیک حرمت کۉرسه تیب، حق – حقوق بېرمه گن دېسک، مبالغه بۉلمه یدی.

امیر تېمور و تېموری لردن آلدین هم بویوک سلطان لر و دولت لر اۉتگن؛ مثال اوچون: سلجوقیلر و غزنوی لر دوریده علم و مدنیت جوده هم رواجلنیب کېتدی؛ اما او و باشقه دورلرنینگ سیاست، مدنیت و تاریخی، عموماً آلگنده اېرکک لرگه خاص دور سنه له دی، اینیقسه بنیادکارلیک، علم، صنعت و ادبیات ساحه سیده عیاللر نینگ مهم اۉرنی و حصه سینی کۉرالمه یمیز. بیزنینگچه بونینگ ایکی دلیلی بۉلیشی ممکن: بیری، بو دولت لر سیاسی و مدنی فعالیت لرده عیاللر اشتراکیگه مانع لیک قیلگن لر، ایکینچیسی، عیاللر نینگ اۉرنی تذکره لر و تاریخ لرده قید اېتیلمه گن.

سۉنگی یۉل

دکتور شفیقه یارقین

اېندی اېرتنگی چاییمیزنی  ایچیپ توگتکن اېدیک. مېن آشخانه گه کیریب اېدیش لرنی یوویب باشله گن اېدیم و تورموش اۉرتاغیم اویغون اېسه، کییم لرینی المشتیریب، ایشیگه کېتیش ترددی ده اېدی. شو وقت ده حویلیمیز نینگ اېشیگی نی کیم دیر، تقّیلّتدی. بونداق اېرته تانگ ده بیراو نینگ کیلیشینی کوتمه گن اېدیک. عموما آلگنده بوندن ایلگری هېچ قچان شونچه وقتلی بیزگه مهمان کېلمه گن اېدی. شونینگ اوچون کوتیلمه گن بو اېشیک تقّیلّه­شی مېنی

ایزداشلیك می یا فكرداشلیك؟

دوكتور شفيفه يارقين

امیر خسرو, جامی و نوایی قصیده لری نینگ مقایسه و تحلیلی گه دایر

  امیر الكلام نظام الدین علیشیر نوایی نینگ قصیده لری اونچه كۉپ بۉلمسه هم, دری تیلیده یازگن «تحفه الافكار» قصیده سی فلسفی – اجتماعی فكر لر و ادبی_ بدیعی صنعت لری بیلن قصیده ژانری نینگ یوقاری چۉققی لریدن جای آلگن.

كۉپینچه قصیده دېگنده, مدحیه و مدحیه – مرثیه لر كۉزگه تشلنه دی, چونكه غزنوی لر و سلجوقی لر دوریده عنصری, فرخی, عسجدی, ظهیر فاریابی لر كبی اۉته مشهور و ماهر قصیده سرا شاعرلر قصیده نی بدیعی لیك و گۉزه ل لیك نقطة نظریدن شعرنینگ اېنگ یوقاری چۉققی لریگه كۉته ریب, اونی شاهلر و امیرلر نی مقتش بیلن چېگره لنتیریب قۉیگن لری سببلی, كېینگی شاعرلر هم قصیده نی شو موضوع لرگه قره تیب, یازدیلر. باریب – باریب قصیده مدح و ثنا وسیله سیگه ایله نیب قالدی

مولانا تورتلیکلری اوزبیک تیلیده

مین، کمیده ییگیرمه بیش ییلدن بویان مولانا جلال الدین محمد بلخی نی تانیب، انیق راق اورگنیش و اونینگ چقور عرفانی، فلسفی و اینیقسه انسانی قره ش لرینی انگلش گه بیل باغله گن من

مولانا گه مینینگ قیزیقیشیم اونینگ حس- هیجان، درد- سوز و چین سیوگی- محبت دن لیم مالیم غزل لریدن باشلنگن ایدی

بابرنامه نینگ ینگی نشری

یقین کونلرده بابرنینگ مدفنی کابل شهریده، اونینگ منگو اثری “بابرنامه” اوزبیک تیلی و شونینگدیک ترجمه سی فارس – دری تیلیده چاپ ایتیلدی

ظهیرالدین محمد بابر (1484- 1530 م) جهان تن آلگن ادبی- علمی و سیاسی سیمالردن بیریدیر. او، 49 ییل لیک قیسقه حیاتی دوریده اوزیدن قوییده گی منگو اثرلرنی قالدیردی: