ییگیرمنچی عصر نینگ پروفیشنل رسامی مبارک یولداشف

ییگیرمنچی عصر نینگ پروفیشنل رسامی مبارک یولداشف اوملی قهرمانلرسیماسینی چیزگن و 1500دن کوپراق اثر یرتگن

مبارک یولداشف 1934 ییل قازاغستان نینگ “چیمکینت” شهریده مخدوم اعظم سلاله سیگه منسوب، یولداش خوجه عایله سیده دنیاگه کیلگن.عایله، تقدیر تقاضاسی بیلن تاجکستان نینگ “قورغان – تیپه” تومنیگه کوچیب اوتیب، آته سی دهقان و باغبان بولگنی اوچون اوشه ییرده گی کلخوزده ایشگه کیرگن. آنه سی وفاتیدن کیین، آته سی 108 یاشیده عالمدن اوتگنده، مبارک 13 یاشیده یتیم قاله دی. آغیر شرایطده کلخوزنینگ 7 ییللیک مکتبینی فخری یارلیغ بیلن توگتگندن کیین دوشنبه شهریگه کیله دی. متخصصلر اونینگ استعدادینی کوریب باله لر اوییگه جایلشتیره دیلر. او 1956 ییل بهزاد نامیده گی عالی مکتبنی موفقیت بیلن توگتیب تاشکینت شهریده گی آستروفسکی ناملی تیاتر و رسامچیلیک انستیتوتیگه قبول قیلینه دی. اوچینچی صنفدن صحنه – دیکوریشن فاکولته سیگه اوتکزیله دی. تحصیل جریانیده تورلی اوپره لر اینیقسه “آیده” ناملی مصر کلاسیک اوپره سی بوییچه (اوپره موزیکه سی ایتالیالیک کمپوزیتورویردی دن) دیکور ایشلری و کییملرطرحی ده فعال اشتراک ایتیب کیلیب، 6 کورسده دپلوم ایشینی اعلا بها بیلن تاپشیره دی، 1962 ییلدن علیشیر نوایی اوپره وبالت بویوک تیاتریده، صحنه رسامی صفتیده ایشلی باشلیدی.

یولداشف نوایی تیاتریدهبیرآز کسبی نینگ سرلرینی اورگنگندن کیین اونی سمرقند شهریده گی اوپره تیاتری باش رسامی صفتیده تعیین قیله دیلر.بوتیاترده او ایشلگن 14 ته”بالیرو”، “طاهر و زهره”، “کشمیر قوشیغی”، “سمرقند افسانه سی”(شاعر تراب توله اثری)، “سیوگی-جادوگر” بالتی (مانوئل دیفولیه اثری)،”روشن و ذوالخمار” درامی (ت. جلالوف، براوسین موزیکی)، “ژیزیل” بالتی(ا. ش ادن اثری) “بی بی خانم” بالتی (فرانسه لیک کمپوزیتور گ. موشیل اثری)، “باغچه سرای فواره سی” بالتی(ب. اسافیف اثری)، “لیلی و مجنون” اثری، “ایریل تاش” اوپره سی (س. بابایف اثری) وباشقه اثرلر صحنه گه قوییلدی.

1967 ییلده اوتکزیلگن فستیوالده او نینگ صحنه لشتیرگن “لیلی و مجنون” بالتی بیرینچی اوریننی قولگه کیریتگنی، ایجادکاراوچون موفقیتلر یوللرینی آچیب بیره دی.

اوشبو بالت کیینچه لیک مسکوشهریده، کانکورس اوچون قوییلگن سپیکتکل (نمایشنامه) صفتیده اوزبیکستان اتاقلی دیریژوری مختار اشرفی رهبرلیگیده صحنه گه قوییلیب تماشاچیلر تامانیدن قیزیقیش بیلن کوتیب آلیندی. مسکو بالشوی تیاتری نینگ باش رسامی و. ریندین مبارک نینگ ایشیگه یوکسک اهمیت قایل بولیب اونی تبریکله دی. اثراو ییرده گی کوزه توچی کمیسیون اعضالریگه جوده هم یاققن ایدی. مشهور کمپوزیتور و بالت مستر(بالِت استادی) بله سانیان رسام گه “جوده یخشی، یینگیل میناتوراسلوبیده شاعرانه یازیلگن اثر بیلن رسامنی تبریکلیمن، روس و زمانوی صحنه ده بونداق اثر یره تیلمگن” دیب خطاب قیلدی. تنیقلی دیریژور، موزیکه چی ب. برکان “بو، توغمه استعداد، تینگی یوق رسام” دیب مبارک که یوقاری بها بیردی.

1969 ییل “بی بی خانم” بالتینی صحنه لشتیریش وظیفه سی سمرقند تیاتر جماعه سیگه یوکله تیلگنده، مبارک اکه اینگ مسئولیتلی وظیفه ـــ صحنه نینگ دیکوریشنی یعنی اونی بیزه تیش ایشلرینی اوز ذمه سیگه آلگن ایدی. صحنه پرده سی آچیلگچ امیر تیمورنینگ عسکرلری شهردن چیقیب کیته یاتگن و قیتیب کیله یاتگن جریانده ایسه ارگ پیشتاقیده یاتگن شیر کورینیشی نمایش قیلینر دی. بی بی خانم بالتی باشله نه دی. بوندن کیین بولیب اوتگن نمایش نینگ بیرینچی تقدیماتیگه سابق شورالر پایتختی مسکو و تاشکینتدن کمیسیونلر یوباریلگن ایدی. بیرینچی کورسه تیش طنطنه بیلن قبول قیلینیب سپیکتکل(نمایشنامه) جوده کتته آلقیش لرگه سزاوار بولدی. جماعه قوانچی نینگ چیکی یوق ایدی. بیرنیچه کوندن سونگ تکرارا کوریلیب سککیز مرتبه مخصوص کمیسسیون اشتراکیده کوریلدی ونتیجه ده امیر تیمور و بی بی خانم اوبرزلری (تمثال و صورتلری) و اولرنینگ عسکرلرینی صحنه ده کورسه تیش ممکن ایمس دیگن خلاصه گه کیلینیب، امیر تیمور اوبرزی گه هجوم باشلندی. سپیکتکل گه جوده کتته مبلغ کیتگنلیگی سببلی اونی”سمرقند افسانه سی” دیگن نام بیلن صحنه ده قالدیریشه دی. بوسپیکتکل اوشه دورده سیاسی نقطۀ نظردن تیاتر جماعه سیگه کتته ضرر ییتکزدی. اینیقسه آغیر ضربه اتاقلی عالم اکادمیسین ابراهیم مومنوفگه قره تیلدی.

رسام شونداق دیدی: “امیرتیمور قاره لنگن بیر پیتده اونی خلقیمیزنینگ ملی قهرمانی صفتیده کورستیش نهایتده قلتیس ایش ایدی. البته بی بی خانم سیماسینی صحنه گه آلیب چیقیش بیلن بیرگه، او ییرده امیر تیمور هم بولیشی شرط ایدی. مذکور اثر اوستیده

اولوغ تیمورشناس اکادمیسین ابراهیم مومنوف بیلن تینیمسیز ایشله دیک. اثر صحنه ده نمایش قیلینگنده حقیقتده هم بیز کوتگندیک موفقیتلی کوتیب آلیندی. لیکن کوپ اوتمی اوشبو اثر کوپچیلیک نینگ باشیگه قاره کونلرنی سالدی. شوندی بولسه ده صحنه ده سککیزمرته قیته- قیته نمایش قیلینگن اثرکوپچیلیک نینگ قیزیقیشیگه سبب بولدی. سونگره ینه تاشکینت گه قیتیب کیلیشیمگه توغری کیلدی”.

اوشه دورده سمرقند ده آغیر شرایط یوزه گه کیلگنی اوچون مبارک یولداشف تاشکینت گه کوچیب کیلیشگه مجبور بولگن ایدی. شورالر دوریده حکومت تیپه سیده تورگن حزب نینگ سیاستیگه قرشی بیران بیرمقاله یازیلسه، یا که بیران بیرصحنه اثری تیاترده قوییلسه، اولرنینگ مؤلفلری آغیر تضییق و تعقیب آستیگه آلینردی. مثلا اکادمیسین ابراهیم مومنوف بیرینچی بولیب کمال جسارت بیلن امیر تیمورنی آقلب، “امیر تیمورنینگ اورته آسیا تاریخیده توتگن اورنی” عنوانلی مقاله سینی اوزبیکستان فنلر اکادمی سی مجله سیده نشر قیلدی و تیمورگه واقعی بها بیریب: تیمورهم اسکندر مقدونی، چنگیزخان و ناپلیون کبی جهانگیرلرگه اوخشب اوروشلر جریانیده کوپ آدملرنینگ اولیمیگه سبب بولگن. لیکن اگر او ییتوشتیرگن ضررلرنی، تیمور و اونینگ سلاله سی قالدیرگن یادگارلیکلر ویره تگن مدنیت بیلن بیر ترازوگه سالیب اولچه سگ، سلبی تامانلر پلله سی آسمانگه کوتریلیب، اولرنینگ ایجادی وایجابی ایشلری پلله سی آغیر بولگنی اوچون ییرده قاله دی، دیب توغری بها بیرگن ایدی. لیکن بومقاله اونینگ جانیگه بلا بولیب باشیگه تهمت تاشلرینی یاغدیره باشله دی. اینیقسه مسکو وتاجکستان مطبوعاتی اوزبیکلر گه نیشنلیزم تمغه سینی باسیش بیلن بیرگه، اولرنی فیودال رهبرلرنی آقلشگه عیبلب، مقاله مؤلفینی چیدب بولمیدیگن درجه ده حقارت قیلیب چاقیب توردیلر. نتیجه ده اوزبیکلرنینگ بویوک اکادمیک عالمی بخارالیک ابراهیم مومنوف بو ظالمانه هجوملرگه داش بیرالمه دی، یورک کسللیگی آغیرلشیب، اونینگ اولیمیگه سبب بولدی. بونینگ سببی شونده ایدی که فرانسه لیک تیمورشناس عالم لیو سین کیرین ایتگنیدیک، تیمور تیکلَنگن صورتده، شخص گه سیغینیش(کیش شخصیت) اوچون اورین قالمسدی. کیرین نینگ مقصدی شوندن عبارت ایدی که تیمور نینگ شخصیتی لینن و ستالین دن اوستون توریب، اولرگه اورته آسیا تورکی خلقلری آره سیده اورین قالدیرمسدی. شونینگدیک اوزبیکستان خلق شاعری ایرکین واحدوف “اوزبیگیم” ناملی قصیده سی بیلن شوکبی احوالگه دوچ کیلگن ایدی.

مبارک یولداشف هم شونداق بیراتموسفیرسایه سیده قرارتاپگن ایدی، لیکن او جیم اولتیریب فقط صنعت ایشلری بیلن شغللندی. صنعت شناس ژورنالیست سیمَن نظروف یازگنیدیک اوعلیشیر نوایی کتته تیاتریده کوپلب گوزل و بی تکرار اثرلر یرتدی. اونینگ اثرلری بیر قطارییریک شهرلرده نمایش قیلینیب اوزبیک صنعتی نینگ قنچه لیک بویوک ایکنلیگینی کورسه ته آلدی.

رسام تیاتردن بوش وقتلریده ایسه لوحه لر اوستیده باش قاتیردی. حاضرگه قدر 1500 دن آرتیق صنعت اثرلرینی یره تیشگه موفق بولگن رسام نینگ ایجاد نمونه لری بیر تعداد نفوذلی کورگزمه لرده یوقاری اوریننی ایگللشی بیلن بیر گه، اونینگ شخصی کلکسیونینی هم تورلی جنر لرده گی اثرلربیلن بای ایتیب باردی. 2000 ییل اونگه خلق رسامی عنوانی بیریلدی. او بویوک خلق نینگ مدنیتینی اوز ایجادیده کورسه تیب،

پاریس، لندن، روم موزیملریده گی کورستوگه قوییلگن اثرلر بیلن بیل لشیش گه قادر اولمس اثرلر یرتگن بولسه هم، ” وطن نینگ بیر فرزندی قیلیشی لازم بولگن ایشلرنی قیلدیم” دیب کمترانه جواب قیتره دی.

صنعت شناسلیک فنلری دوکتوری پروفیسور را فایل تکمن رسام حقیده یازگن ایدی:

عصرلر دوامیده شرق مدنیتی یرتگن تصویری صنعتده اوزافاده سینی تاپالمی کیلگن موضوعلر، جمله دن حماسی( قهرمانلیک) داستانلرنینگ تصویرلشینی جانلنتیریش، بویوک میناتوریست چنگیز احمروف نینگ مصلحتی و اوزاقنی کوره بیلیش قابلیتی بیلن مبارک ذ مه سیگه یوکلندی. او، گویا ققرب یاتگن ترس- ترس یاریلگن چوللرده “چولِ عراق” ناملی ابدی آهنگنی یرتگنلریدیک، ایسسیق رنگلر حرارتی آرقه لی بو ساحه ده شاه اثرلر یره تیشگه موفق بولدی. استادی چنگیز احمروف نینگ ” بو آچیلمگن قوریقنی آچیبسن، بو ایشلرنی تشلب کیتمیسن، وعده بیر شو ساحه گه تیگیشلی اثرلرسلسله سینی توگه ته سن، معیاریگه ییتکه زه سن. سیندن باشقه آدم بو معمانی حل قیلیشنی ایپلالمیدی” دیب اوندن چیقیب کیتگنی، هنوزگه چه مبارک نینگ کوز اونگیده جانلنه دی، قلبی گه مستحکم اورنه شیب آلگن.

رسام نینگ ایجادی اثرلریده اینیقسه “الپامیش” و “گور اوغلی” کبی ملی قهرمانلر داستانلریده، امیر تیمور کبی تاریخی قهرمانلر حیاتیگه بغیشلنگن یوزدن آرتیق اثرلریده

قهرمانلرنینگ نه فقط ظاهری خصوصیتلری، بلکه عین حالده ایچکی – روحی کییچینمه لرینی هم سیزیش ممکن. یاشلیگیدن خلق آغزه کی ایجادیگه بولَکچه(علیحده) مهر قوییب، کوپلب داستانلر و تاریخی کتابلرنی اوقیب اورگنگن ایجادکار اوچون اوز فانتازی سینی بیرگینه تابلوده تصویرلش اونچه هم قییینچیلیک توغدیرمس ایدی. اونینگ تاریخی اثرلریده گی هربیر قهرمان سیماسینی کوزه تکنده، اوشه آدم اوشه واقعه جریانینی مکمل یارتیب بیرگنینی انگلیسیز.

مبارک اکه نینگ اثرلری ایچیده اینگ اعتبارلیسی صاحبقران امیر تیمور تصویرلنگن

“اجدادلر مرحمتی” تابلوسی حسابلنه دی. اوشبو اثر اوزی نینگ کینگ قمراولیگی بیلن

هم کتته اهمیت گه ایگه دیر. اثرده امیر تیمور سمرقند آستانه سیده اوز پیری میر سید برکه بیلن یانمه یان توریبدی. بدیعی اکادمی اعضاسی جولداس بیک قوتیمرادوف مذکور اثر حقیده اوز فکرلرینی بیلدیریب شونداق دیگن ایدی: تیمور نینگ چهره سیگه قنچه کوپ تیکیلسنگ، بویوک سرکرده نینگ فکر دائره سی بیلن شونچه لیک آشنا بوله سن. افراسیاب مجموعه سی آلدیده تصویرلنگن بویوک بابا کلانیمیز صلابت بیلن سمرقندنینگ حاضرگی کونی منظره سیگه نظر تشلب توریبدی. او آلتی عصردن کوپراق وقت اوتگچ، بو کهنه شهرنینگ ینه ده کورکمراق منظره کسب ایتگنیدن حیرتده. اونینگ یوزیده قندی دیر ممنونیت عکس ایتیب توریبدی. کهنه یادگارلیکلرنی اوَیلب اسرب کیله یاتگن اوزی نینگ حاضرگی عصر اولادلریگه ممنونیت بیلن باقیب اولرگه آق فاتحه بیریب تورگندیک.

س.نظروف فکریچه، کوپچیلیک ایجادکارلر اوز اثرلریده تیمور قیافه سینی یره تیشگه حرکت قیلگن، یرتگن هم. اما اولردن بیرارته سی بوکبی غایتده مضموندار و فلسفی اثرنی یارقین درجه ده آچیب بیره آلمگن. استعدادلی رسام مبارک یولداشف اوزی نینگ

اوشبو اثرینی یره تیش آرقه لی سیر قرره و ماهر ایجادکار ایکنلیگینی عملده کورسه ته آلگن، دییش ممکن.

ریالستیک جنرده ایجاد قیله یاتگن اوزبیکستان خلق رسامی مبارک یولداشف نینگ اثرلرینی کوزدن کیچیرر ایکنسیز، اونینگ قلب قوری بیلن یرتگن صنعت دردانه لری نینگ کتته قسمیده بویوک اوتمیشیمیز عکس ایتگنی نی کوریشینگیز ممکن.

جولداس بیک قوتیمرادوف ایتگنیدیک م. یولداشف قلب- قلبیدن خلقچیل رسام. او تورکی خلقلرنینگ مشترک بدیعی یادگارلیگی “گور اوغلی” داستانینی، اونده گی خلقیمیز امید ایستک لری، ایزگو نیتلری پایدیوارلرینی اورگنیب، اولرنی موی قلم بیلن عکس ایتدیریشنی اوز آلدیگه مقصد قیلیب قویدی. او تصویرلگن نفیس وجانلی اثرلرنی کورگچ، بی اختیار کتته ملی چالغو انسامبلی(موسیقی اسبابلری گروهی) اشتراکیده، علیشیر نوایی نینگ “مناجات” کویی یاکه “چول عراق” نی ایشیته یاتگندیک بوله سیز.

صنعتشناسلیک فنلری دوکتوری عبد ولی ایگم بیردی یف رسام اثرلری حقیده فکر بیلدیریب شونداق دیدی: م. یولداشف ایجادی نینگ اینگ نایاب یادگارلیکلری اونینگ

“گور اوغلی” حماسی داستانیگه ایشلنگن 40 دن آرتیق، “الپامیش” داستانیگه ایشلنگن 24

تورکوم لوحه لری خلق ایجادی خزینه سی نینگ دردانه اثرلری صفتیده جانلی اوبرزلری، واقعه صادربولگن محیط ا فاده سی کینگ لیکلری نینگ بی قیاسلیگی، الهی و سماوی کوچلر قدرتی نینگ رئال تصویرلرگه حجما سینگدیریلیشی جهتیدن، عقل باور قیلالمیدیگن درجه ده در. تصویرلشده خلق آغزه کی ایجادی روحیگه، اجدادلر یشگن محیط توریگه کیریب باریش و اونی جانلنتیریش بیلن اصل ماهیتینی گوده لنتیریش، قلب قوریده قوزغالگن تویغولرنی بو درجه ده یارقین آچیب بیریب گوده لنتیریش(مجسم لنتیریش) جهان تصویری صنعتی تاریخیده آچیلمگن قوریقدیر.

کلوریستیک خصوصیت – بویاقلش(رنگ آمیزی، تلوین) گه خاص بولگن استعداد، کمدن کم رسامگه نصیب ایتیلگن الهی قابلیتدر. بو جهتدن مبارک یولداشف نینگ “الپامیش”، “گور اوغلی”، “اویستا” موضوعلریده گی اینگ یوکسک اثرلری، مشهور اروپا رساملری ریمبرانت، وان رین ایزلنیش لریده گی کلوریستیک یوکسک پاغانه لر گه کوتریلگن خصوصیتلر روحینی بیر مونچه ایسگه ساله دی.

روس تیلیده نشر بوله یاتگن “انتوراژ” مجله سی(مسکو، اگست آیی، 2008 ییل) رسام حقیده یازگن مقاله سیده، اونینگ بیرقطار رسملری نینگ صورتلرینی بیریب، قوییده گیدیک فکر بیلدیرگن: “یولداشف خوش مشرب بیر انسان. او دیوار نقاشی (دیوار نگار) صفتیده، لیریک وقهرمانلیک منظره لری نینگ استادیدیر. شونینگدیک قطعیت بیلن ایتیش کیرک که او ییگیرمنچی عصر نقاشچیلیگی نینگ اینگ استعدادلی پرو فیشنل )حرفوی) رسامی حسابلنه دی. یولداشف سابق شورالر دوریده یولگه قوییلگن مسابقه لرده موفقیت بیلن قتنشگن اوپرا و بالت سپیکتکل لری(نمایشنامه لری) اوچون صحنه دیکور لرینی ایشلگن.

حاضر مبارک یولداشف نینگ اثرلری بلژیک، دنمارک، ایتالیا، امریکه قوشمه ایالتلری، جاپان و کوریا نینگ شخصی گالری لریده، شونینگدیک اوزبیکستان دولتی و هم دوستلیک دولتلری نینگ موزیم لریده موجود”.

رسام عایله سی بیلن تاشکینت شهریده یشه ماقده.

سیز قوییده بیریلگن تصویرده استاد مبارک یولداشفنی اونینگ عایله اعضالری: خانمی موسایوا محیطه خان، قیزلری یولداشوا نگینه خان و یولداشوا منظوره خان بیلن کورماقده سیز.

موسایوا محیطه خان 1945 ییل سمرقند شهریده توغیلیب، پداگوژی انستیتوتینی بیتیرگندن کیین، اوزاق ییللر معلملیک وظیفه سینی بجریب کیلگن. کتته قیزی یولداشوا

نگینه خان سمرقند شهریده توغیلیب، بینکوف ناملی اورته بیلیم یورتینی بیتیرگندن کیین

رسامچیلیک عالی یورتینی توگتگن. حاضر او دیزاین ایشلری بیلن شغللنماقده. کیچیک قیزی یولداشوا منظوره خان تاشکینت شهریده تولد تاپیب، تاشکینت دولت کنسرواتورینی موفقیت بیلن بیتیرگن. او یوکسک ملکه سی وتینیمسیز فعالیتی بیلن تنیقلی سینما یولدوزی و اوزبیکستان تنیقلی خواننده سی صفتیده “منظوره” نامی بیلن شهرت قازانگن.

شرعی جوزجانلی

منبعلر:
-”دنتوراژ” مجله سی، روس تیلیده، “مبارک یولداشف”، مسکو، اگست آیی، 2008 ییل.
- سیمَن نظروف، “ایجادیده کهنه تاریخ نمایان”، وطنپرور جریده سی، 5 اکتوبر، 2007 ییل.
رسام، یازوچیگه بیرگن قوییده گی عالملر مقاله لری:
- بدیعی صنعتلر دوکتوری، پروفیسور اکادمیسین رفائل تاکمش،”مشقتلی وشرفلی حیات و ایجاد یولی”.
- اکاد میسین هیکلتراش جولداس بیک قوتتیمرادوف ، “م. یولداشف – بویوک موی قلم صاحبی”.
- صنعتشناسلیک فنلری دوکتوری عبد ولی ایگم بیردی یف، “فانتستیک عالم یره توچی انسان “،
- اوزبیکستان بدیعی فنلراکادمی سی متیریاللری
- م. یولداشف وعایله اعضالری بین یازوچی نینگ صحبتی.
- فوتولر “دنتوراژ” مجله سی و نگینه یولداشوه یوبارگن متیریاللردن آلیندی.
ایندی اوزبیکستان خلق رسامی مبارک یولداشف چیزگن اثرلردن قویده گیلرنی اعتبارینگیزگه حواله قیله میز:
- گور اوغلی آنه سی نینگ قبریده( تابلو اندازه سی: 130×120).
- گور اوغلی آته سی بیلن (کتته لوحه).
- الپامیش دشمننی اولاوی بیلن ییردن کوتره دی( تابلو اندازه سی: 140×120).
- الپامیش نینگ قهرمان خاتینی — برچین آی نینگ قهرمانلیگی( تابلو اندازه سی: 160×120).
- خیوه (تابلو اندازه سی: 100×70).
- امیر تیمور و خواجه حافظ (تابلو اندازه سی: 170×140).
- ” اجدادلر مرحمتی “- امر تیمور سمرقند شهریده (کتته لوحه).
- قازاق چوپانلری.
- قازاق بخشیلری.
- “بی بی خانم” بالتی صحنه دیکوریدن – رقاصه لر.