ملی ایستک و فرهنگی ضرورت

افغانستان نینگ تصویب و توشیح ایتیلگن ینگی اساسی قانونی متنیده ، اوزبیک تیلی نینگ دولت اوچینچی رسمی تیلی صفتیده ایمس ، محلی تیللر قطاریده رسمی تیل حیثیده قیدایتیلیشی، حقوقی لحاظ دن، توپراق آستیده قالگن« ملی مسأله» و اونینگ چوققی سیده گی «تیل مسأله سی» نینگ دموکراتیک و عادلانه روشده حل قیلیش طلب لری گه جواب بیره آلمه یدی. دیمک که اوشبو شاشیلینچ قرارلر و غیرمسؤلانه اقداملر بعضی سیاسی ملاحظه لر، قالاق توشونچه لرو اَیرم چیلیک دن کیلیب چیققن فکرلر اساسیده عمل گه آشیریلگن دیب، توشونه میز.

اگر ینگی اساسی قانوننی تصویب ایتیش مقصدیده، یوزه گه کیلگن لویه جرگه نینگ بولیب اوتگن ییغیلیش لری، جامعه میز نینگ کوز اونگیده کورینیب تورگن واقعیتلری و چاغداش دنیا نینگ قبول ایتیلیب کیلگن معیارلری نظرده توتیلگن حالده، دموکراسی و اجتماعی عدالت یارقین لیگیده، هر تورلی باسقین و سبوتاژلردن تشقری، شفافلیک و یخشی نیتلرفضاسی گه توغری، یوللـه نیب، عقل و منطق، ساغلم قضاوت، صداقت و توغری لیک اساسلری گه تیه نگن بولسه ایدی ; او صورتده ، اوزبیک تیلی هیچ قنداق تحمیلی و اجباری شرطلر آستیده قالمه ی ،

پشتو و دری تیللری بیلن یان مه – یان، دولت نینگ اوچینچی رسمی تیلی اوله راق، اوز

کیملیگینی ( هویتینی ) تثبیت قیلر ایدی.

اعتراف قیلیش کیره ک که پشتو و دری تیللری گه بیریلگن  حقلر و امتیازلردن محروم ایتیلگن اوزبیک تیلی دنیا نینگ اینگ بای تیللری دن بیری بولیب ، « ورخون- ینیسی » کتیبه لریده تسجیل ایتیلگن بیر مینگ و بیش یوزییل لیک تاریخی اوتمیش گه ایگه دیر.

قنچه که اوزبیک تیلی یعنی افغانستان نینگ ظلم کورگن و جفا چیککن اوزبیکلری آنه تیلی نینگ کورکم و گوزه ل بناسی کیینگی یوز ییل دوامیده، اینیقسه 1308 نچی شمسی سنه نینگ بیرینچی کونلری دن باشلب، حاضرگه چه، فرهنگی استعمارنیگ ققشتقیچ ضربه لری آستیده صدمه کوریب، چَو- چَو تیشیلگن بولسه هم، اوشبو تیل هنوز هم اوزبیک مِلیتی نینگ کینگ کولمده گی ادبی بایلیک لری و فرهنگی خزینه لری سایه سیده، اونیب- اوسیش و تکامل تاپیش کوچی و قابلیتی گه صاحب دیر.

توغریسی شو که ایسله تیب اوتیلگن سنه لر بویی چه اوزبیک تیلی گه قریشی اِعمال ایتیلیب کیلگن بویوک مقیاسده گی خساره لر نینگ جُبران ایتیش مسؤلیتی، دموکراتیک و عدالتلی اولکه لرده عمل گه آشیریلیب کیلگن تیل حقلری پرنسیپ لری گه کوره، افغانستان نینگ بوگونگی و کیلگوسیده گی دولت مقاملری اِیلکه سیده یوکلنماقده. شو باعثده قوییده گی اوچته شرط، ملی ایستک و فرهنگی ضرورت اوله راق پیشنهاد قیلینه دی :

1.    « اوزبیک تیلی نینگ تیکشیریش و اورگه نیش مرکزی » عنوانیده گی علمی، تدقیقی، ادبی، تعلیمی و تربیتی قوروم گه عاید بولگن بیر تشکیل و بودجه نینگ دولت صلاحیتلی مقامی تمانیدن منظور ایتیلیب، رسمیت تاپیشی.

2.    افغانستان نینگ شمالیده گی ولایت لرده، اوزبیک تیلیده گی مکتبلرگه تیگیشلی تعلیمی و تربیتی فعالیتلرنی منتظم روشده باشقریش اوچون نظرده توتیلگن « 12 ییل لیک معارف پلانی »  نینگ صلاحیتلی مقام تمانیدن منظور و تطبیق ایتیلیشی.

3.    یوقاریده گی ماده لرده قید ایتیلگن شرطلرنی عمل گه آشیریش مقصدیده افغانستان و قرداش اوزبیکستان نینگ تعلیم و تربیه متخصص لری، ادبی شخصیتلری، اوزبیک تیلی عالملری و یونسکو نماینده سی ترکیبیده گی فرهنگی بیر کمیسیون نینگ یوزه گه کیلیب، ایش آلیب باریشی اوچون، دولت صلاحیتلی مقامی تمانیدن کیره کلی امکانلر و قوله ی لیکلر تأمین ایتیلیشی .

حرمت بیلن

محمد قیوم عزیزی