GünTürk
ملک بیگؤم
ذکرالله ایشانچ
فیض الله ایماق
حلیم یارقین
شفیقه یارقین
نورالله آلتای
عالم کوهکن
فوزیه ارال
کاظم امینی
ع. م. تاشقین
عزیز فاریابلی
شرعی جوزجانلی
دده قورقود کيتابي تورك خالقينين فولکلور و ادبيات دونياسيندا گؤزل و آرادان گتميين اثرلرين بيريندن ساييلير. دده قورقود ناغيل لاري نئچه عصيرلر بوندان قاباق بو گؤنکوآذربايجان آدلانان يئره گليب و حماسهلر و قهرمانليقلار يارادان بير کؤچري ائللرين ناغيليدير.
دده قورقود کيتابي تورك خالقينين فولکلور و ادبيات دونياسيندا گؤزل و آرادان گتميين اثرلرين بيريندن ساييلير. دده قورقود ناغيل لاري نئچه عصيرلر بوندان قاباق بو گؤنکوآذربايجان آدلانان يئره گليب و حماسهلر و قهرمانليقلار يارادان بير کؤچري ائللرين ناغيليدير.
بو کيتابدا توركلرين آيري فولکلوراثرلري کيمي نظم ونثر(سوي-بوي)حاليندا يازيليب. اورادا 2000 بيت شعر گليب دير کي کيتابين يوزدن اوتوزودور(30% ). بو شعرلر چوخلو عاشيقلارين سازيلا خالقا اوخونورموش. بو گؤن اليميزده اولان اثرده ايسلامي باخيشلا يازيلان اؤن سؤز و يا باشقا حيصهلرده بونا اوخشار مطلبلر اولسادا، اونون ايسلامدان اؤنجه يازيلماسي شکسيزدير. نئچه آراشديريجيلارين نظرينه گؤره(بارتولد، علي بيگزاده،جفري لويس و…) بو ناغيللار ايسلامدان اؤنجه يازيليب و سونر اونو دييشديريبلر. ميرعلي سيدسلامت بو بارهده بئله يازير: « اونون يازيلماسينين دؤزگؤن تاريخي بللي اولماييب اما بير سيرا اونو ميلادين 10-جو و 11-جي عصيرلرينه و بير سيرا اونو 7-جي و 8-جي عصيرلره نيسبت وريبلر و احتمالي وارکي تاريخي فاصيله سي داهادا اوزاق اولموش اولا ». سيد سلامت جنابلارينين آراشديرماسينا گؤره اوغوز قبيلهلرينين آذربايجانا گلمهسيندن قاباق بو ناغيللار دؤزلميشدير و جفري لويسون نظرينه گؤره «اوغوز» سؤزجؤگؤ قبيله وائل معناسيندادير و تورك کلمه سينين اونا آرتماسيندان «تورک قبيله سيني» آنلاميني دويوروق.
دئمهليديركي اوغوز ايکي معنادا ايشلنير: ائل و طايفا معناسيندا و يا ايستعاري معنادا باشقا بير شخصيتي اينسانين نظرينه گتيرير. اوغوز ايستعاري معنادا قديم ناغيللارين کؤکؤنه قاييدير. بئلهليکله دده قورقود ناغيل لاري اسکي دؤورهلره قاييدير. سيد سلامتين يازيسينا گؤره «ناغيل دا نئچه تانيش آدلارلا قارشيلاشيريق كي 6-جي عصيردن سونرا آذربايجانا گليبلر، بئلنجي بير آدلار سونرادان كيتابا ايضافه لنيب. اصيل آدلار بعضي قايناقلاردا واردير. اؤرنك اوچون بوغاج كلمه سي «بوغا=اينك»(2). چوخلاري دده قورقود كيتابيندا اوغوزون ايستعاري معناسينا موعتقيد ديلر، بو عقيدهيه گؤره اوغوز، اسكي ائل آنلاميندا دئيل.آرتيرمالييق تاريخي بير حادثه يا وضعيته مربوط اولان آدلاري او حادثهدن قاباق بير شيه نيسبت وئرمك اولماز. بو فرضيهلر له سيد سلامت جنابلاري بئله يازير « دده قورقود كيتابينين ناغيللاري اوغوز ائلينين آذربايجانا گلمك زامانيندان اونجه باش وئريبدير»(3).
بو بارهده دوكتور فرزانه بئله يازير: «دده قورقود كيمي بير اثرلر كي فولكلوريك جنبه لري فردي ياراتماسيندان باشدير، او اثرلري ياراتماق بير سؤزدؤر و يازيلماق تاريخي بير سؤز. ها بئله هر جوره فولكلوريك اثر يارانمادان سونرا سينهدن سينهيه مونتقل اولور و زامان گئچديكجه بير نئچه دوورهدن سونرا عوض اولور و مومكون دور سونرا يازيلا. بو ساياقينان دده قورقود ناغيللارينين تاريخي اونون يارانماق زمانينين تاريخين گؤسترمير. سيد سلامت جنابلاري بئله يازير « بو ناغيل لاردا بير سيرا اصلي شئيلرين اولماقي، مثلا قالين كمانلار، تپه گؤزون آدام يئمگي و اونون يومورتادا(پيله پروانه) دونيايا گلمه سي، دميرين اولمامازليغي و آغاج نيزهلر و… بيزي بونا يئتيرير كي خاص بير دؤورهدن دانيشاق، ميثال اوچون : ساخسيچيليق دوروندن اؤنجه يا اونلا چاغداش عصير».(4) چوخلو ناغيل يازانلار اؤز ناغيللارينين شخصييتلريني ياراتماقدا دده قورقود كيتابيندان فايدالانيبلار. يونانلي بؤيوك حماسهيازان هومر «اوديسه»ده، بير گؤزلو دئوي تپه گؤزه باخاركن يارالدير، يا فردوسينين شاهنامهسينده ضحاك دا تپه گؤز تك آدام مغزي و اتي ييير، ها بئله « آشيل »ين يونان ناغيللاريندا و «ايسفنديار»ين شاهنامهده دمير بدنليگي تپه گؤزون خيصلتلريندن دير.
بورادا چوخلاري بئله ايراد توتورلار: نييه دييريك هومر و آيريلاري دده قورقوددان تقليد ائلييبلر و دده قورقودو يازان اونلاردان تقليد ائله مييبدير؟ جاواب بئله اولا بيلر: هانسي يازان؟دئديك كي دده قورقودسينهدن سينهيه گئچيب گليب و بير نفر اونو اوتوروب يازمييب، بلكه تورك ائللرينين ناغيليدير.
سيد سلامت جنابلاري آوروپالي آراشديريجيلارين نظرينه گؤره بئله يازير: « دده قورقود ناغيللارينين هومر ناغيللاريندن تقليد اولونماسيني ثابيت ائلمك اوچون چوخ جوهر لازيمدير اما ترسهسي چوخ راحاتدير».
بللي دير كي دده قورقود ناغيللاري آذربايجاندا يارانان حماسه لرديلر. بو سؤزون شاهيدي كيتابلاردا گلن يئر آدلاري و ائل آدلاري و ديلين گرامرلريديلر كي، آذربايجانا داديلار، دوكتور فرزانهنين نظرينه گؤره بو گؤزل اثرلر آذربايجانين ديلي، تاريخي و رسيملرينه باغليدير و بو قدر باغلي اولماق اونو مركزي ائللرين اوغوزنامهلريندن آييريب و اونا بومي و ميللي بيرحال وئرير كي سونرادا آذربايجانين فولكلوروندا اونون اثرلري گؤرسنير. و سونرا يارانان اثرلرده دده قورقودون شخصيتلرينه بنزهين بير شخصيت لر گؤرونور.
ميثال اوچون قادينلارين مقامينا دده قورقوددا ايشاره ائلييريك : او ناغيللاردا قادينلارين سايغيلي و مؤحترم يئرلري وار و كيشيلر له بير مكانداديلار. قادين دده قورقود ناغيللاريندا چوخ عاطيفهلي، عيزتلي، قورخمايان و اوجا آنا مقاميندا جيلوهلنير. بير جوره ائلچييه جاواب وئرمك رسيملريندن بودوركي قيز و اوغلان گولشمك، آت سورمك، تير آتماق، شمشير وورماق و حربه لشمكده باب گلهلر. بونلارين هاميسين نهتك سونراكي اثرلرده بلكه تورك ائللرينين ياشاييشيندادا گؤروروك، او جومله دن نيگار خانيم كوراوغلونون وفالي حيات يولداشي، هجر قاچاق نبينين خانيمي، فاطيمه فضل ا… نعيمي تبريزين حروفيان قيامينين رهبري، زينب پاشا تبريز قادينلرينين مشروطه قييامينين رهبري و… ساييليرلار.
ايسلامي دوورونون تاريخ يازانلاريدا تورك جاميعهلرده قادينلارين مقامينا ايشاره ائلييبلر. ابنبطوطه بئله يازير: «بو اؤلكهده قادينلار او قدر سايغين ديلار كي تعجوب ائله مهليدير، بورادا قادين مقامي كيشيدن اوجادير».(5)
دئمه ليدير كي 19-جي عصيرهقدر هئچ بير كسين بو اثردن خبري يوخودور. 19-جي عصيرين اوللرينده بير نوسخه درسدن(Dresden)ده و سونرا 20-جي عصيرده بير نوسخهده واتيكاندا تاپيلدي. ايراندا اينقلابين اوللرينده دوكتور محمدعلي فرزانهنين زحمتلري اساسيندا ايشيق اوزو گؤردو. فارسجاسيدا خانيم عزبدفترينين توسطايله اينگليسجهدن كؤچورلندي. دئمهلييك 1999-جي ايل يونسكو طرفيندن ددهقورقود ايلي آدلاندي كي توركجه ادبياتي سونلري و آذربايجاندا كي تورك فولكلورچيلارين چوخ سئوينديردي. بو موناسيبته تبريزده بير سمينار قورولدو و ديرلي مقالهلر اورادا ايرائه اولوندو و نئچه اثرلر چاپ اولوب و ياييلدي.
حميده محمدزادگان
قايناق: تورك لرين اسكي تاريخينه يئني بير باخيش
اتك يازيلار :
(1) مقدمه اي بر بررسي كتاب ددهقورقود، سلامت، ص14
(2) مقدمه اي بر بررسي كتاب ددهقورقود، سلامت،ص19
(3) مقدمه اي بر بررسي كتاب ددهقورقود، سلامت،ص40
(4) مقدمه اي بر بررسي كتاب ددهقورقود، سلامت،ص213
(5) سفرنامه ابن بطوطه ،ج1، ص370
Dǝdǝ Qorqut pitiyi Dresden nüsxǝsi, özgün vǝ boyalı
دده قورقوت پيتييي درئزدئن نوسخهسي، اؤزگون و بويالي)
كتاب دده قورقود، نسخه اصلي و رنگي درسدن
Pitiyi әndirmәk üçün aşağıdakı izlәyә tıxlayınız
پيتييي انديرمهك اوچون آشاغيداكي ايزلهيه تيخلايينيز
براي دانلود كردن كتاب، بر روي لينك زير كليك كنيد
46.14 MB, PDF
http://digital.slub-dresden.de/fileadmin/data/280873166/280873166_tif/jpegs/280873166.pdf
دده قورقود کيتابی حسين محمدخاني (گونئيلي) آراشديرماسي
http://qorqud.blogspot.com/
کتاب دده قورقود علي لسان طايفه اوغوزان-نسخه درسدن
پژوهش از: حسين محمدخاني (گونئيلي)
انتشارات انديشه نو، تهران ۱۳۸۷
اؤن سؤز، نوسخهلر فرقی حاققيندا
بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين (ددهقورقود کيتابينين باشلانغيجي)
دده قورقود بويلاري:
۱ – ديرسهخان اوغلي بوُغاجخان بوييني بيان ائديرخانيم هئي!
۲ – سالور قازانين ائوي يغمالانديغي بوْيي بيان ائدير.
۳ – بايبؤرهنين اوْغلي بامسي بئيرَك بوْييني بيان ائدير خانيم هئي!
۴ – قازان بگ اوْغلي اوْروز بگين توتساق اوْلدوغي بوْيي بيان ائدير خانيم هئي!
۵ – دوُخا قوْجا اوْغلي دَلي دوُمرول بوْييني بيان ائدَر خانيم هئي!
۶ – قانلي قوْجا اوْغلي قانتوُرالي بوْييني بيان ائدَر خانيم هئي!
۷ – قاضيليق قوْجا اوْغلي بگ يئگنگ بوْييني بيان ائدير، خانيم هئي!
۸ – باسات, دپهگؤزي اؤلدورديگي بوْيي بيان ائدير خانيم هئي!
۹ – بكيل اوْغلي ايمرانين بوْييني بيان ائدير, خانيم هئي!
۱۰ – اوُشون قوْجا اوْغلي سَگرَك بوْييني بيان ائدير.
۱۱ – سالور قازان توتساق اوْلوب اوْغلي اوْروز چيقارديغي بوْيي بيان ائدير.
۱۲ – ايچ اوْغوزا تاش اوْغوز عاصي اوْلوب، بئيرَك اؤلديگي بوْيي بيان ائدير.
آچيقلامالار:
سؤزلر
آدلار، قايناقلار
- Dǝdǝ Qorqut pitiyi Dresden nüsxǝsi, özgün vǝ boyalı
- دده قورقوت پيتييي درئزدئن نوسخهسي، اؤزگون و بويالي
دده قورقوت كيتابي-سؤزوموز آراشديرماسي و اوخونوشو
- دده قورقوت كيتابي اؤنسؤزو
- بيرينجي بوي: ديرسه خان اوغلو بوغاج خان`ين بويو
- ايكينجي بوي: سالور قازان`ين ائوينين ياغمالانديغي بوي
- اوچونجو بوي: باي بؤره`نين اوغلو بامسي بئيره ك`ين بويو
دده قورقود کيتابی حسين محمدخاني (گونئيلي) آراشديرماسي
- اؤن سؤز، نوسخهلر فرقی حاققيندا
- بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين (ددهقورقود کيتابينين باشلانغيجي)
- ۱ – ديرسهخان اوغلي بوُغاجخان بوييني بيان ائديرخانيم هئي!
- ۲ – سالور قازانين ائوي يغمالانديغي بوْيي بيان ائدير.
- ۳ – بايبؤرهنين اوْغلي بامسي بئيرَك بوْييني بيان ائدير خانيم هئي!
- ۴ – قازان بگ اوْغلي اوْروز بگين توتساق اوْلدوغي بوْيي بيان ائدير خانيم هئي!
- ۵ – دوُخا قوْجا اوْغلي دَلي دوُمرول بوْييني بيان ائدَر خانيم هئي!
- ۶ – قانلي قوْجا اوْغلي قانتوُرالي بوْييني بيان ائدَر خانيم هئي!
- ۷ – قاضيليق قوْجا اوْغلي بگ يئگنگ بوْييني بيان ائدير، خانيم هئي!
- ۸ – باسات, دپهگؤزي اؤلدورديگي بوْيي بيان ائدير خانيم هئي!
- ۹ – بكيل اوْغلي ايمرانين بوْييني بيان ائدير, خانيم هئي!
- ۱۰ – اوُشون قوْجا اوْغلي سَگرَك بوْييني بيان ائدير.
- ۱۱ – سالور قازان توتساق اوْلوب اوْغلي اوْروز چيقارديغي بوْيي بيان ائدير.
- ۱۲ – ايچ اوْغوزا تاش اوْغوز عاصي اوْلوب، بئيرَك اؤلديگي بوْيي بيان ائدير.
- سؤزلر
- آدلار، قايناقلار
دده قورقود توركمنجه-لاتين
- Qiriş
- QORKUT ATA
- 1 DERSE HAN OQLI BUQAÇ HAN BOYI
- 2 SALIR QAZANIÑ ÖYÜNIÑ YAQMALANMAQIÑ BOYI
- 3 BAYBURANIÑ OQLI BAMSIBIREK HANIÑ BOYI
- 4 QAZAN BEQIÑ OQLI ORUZUÑ TUSSAQ BOLUŞI!
- 5 DOHA QOCA OQLI DƏLİ DOMRULUÑ BOYI
- 6 QANLI QOCA OQLI QANTÖRELI BOYI
- 7 QAZILIK QOCA OQLI YEQENEK BOYI
- 8 BЕSAT DЕPЕQÖZI ÖlDÜRDIQI BOYI
- 9 BЕKEL OQLI IMRAQIÑ BOYI
- 10 OWŞUN QOCA OQLI SЕQRЕK BOYI
- 11 SALIR QAZAN TUSSAQ BOLUP, OQLI ORUZUÑ ÇIKARDIQI
- 12 IÇOQUZA DAŞOQUZ YAQI BOLAN BOYI
-
The Book Of Dede Korkut
- The Book Of Dede Korkut-Home
- The Book Of Dede Korkut-PDF
- The Story of Bugach Khan
- The Story of Deli Dumrul
- The Story of Emren
- The Story of the Oguz Revolt
- The Story of Seghrek
- The Sack of Salur Kazan’s House
- The Story of Yigenek
Il Kitab-i Dede Qorqut- Ettore Rossi
- Part 1
- Part 2
- Part 3
- Part 4
- Part 5
Dede Korkut Kitabi- Muharrem Ergin
- DEDE KORKUT KİTABI Prof. Dr. Muharrem ERGİN
- Part 1
- Part 2
- Part 3
- Part 4
- Part 5
Dədə Qorqud- Fərhad Zeynalov
- Part 1
- Part 2
- Part 3
- Part 4
- Part 5
- Part 6
- Part 7
- Part 8
-
Kitab-i Dədə Qorqud’un Dili
- ŞİFAHİ ƏDƏBİ DİLİN TƏŞƏKKÜLÜ (VI-VIII əsrlər)
Dede Korkut Kitabi- Yeni Türkce
- Part 1
- Part 2
- Part 3
- Part 4
- Part 5
Dədəmin Kitabı- Sazımın Sözü- Qardaş Andı
- Önsöz-Fərzanə
- Doxa Qocaoğlu Dəli Dumrul
- Dirsə Xanoğlu Boğaç
- Qanlı Qocaoğlu Qanturalı
- Qaraqcıq Çoban
- Bəkiloğlu Emrən
- Təpə Göz
- Uşun Qocaoğlu Seyrək
- Ulaşoğlu Xan Qazan
- Qazanbəyoğlu Uruzun Dutsaq Tutulması
- Qazılıq Qocaoğlu Yegenək
- Bayburaoğlu Beyrək
- Dışoğuzun İçoğuza Yağı Olması
Məqalələr
- Təktanrılıq-Dədə Qorqud dindarlığı
- Dədə Qorquda doğru getmək
- DƏDƏ QORQUDUN QƏBRİ DƏRBƏNDDƏDİR
- ”Dədə Qorqud“ və™ Axısqa dil uyqunluqları
- DEDE KORKUT MİRASI
- Dede Korkut künyve
- Dede Korkut künyve magyar kiadásának elözményei
- KİTAB-I DEDE KORKUT ve SALTUK-NAME
- Dede Korkut Kitabının Macaristan’daki Geçmişi
- ”دده قورقود“ كيتابى باره سينده بير نئچه سوز…
- اوغوز خلقي نين يازيلي ادبياتي- ميرهدايت حصاري
- تورکلويون ارن اوِزانی دده قورقود- دکتر حميد نطقی
- درئسدئن نوسخه سى ده كؤچورولمه دير- گونئيلى
- دده قورقوددا ايشله نن آتاسؤزلرى – گونئيلى
- دده قورقودون توكنمز خزينه سيندن – گونئيلى
- DEDE KORKUT KİTABI HAKKINDA ÖN BİLGİ
- Dede Korkut: Bayburt ili
- Dede Korkut Saytı
- Mother of All Books: Dada Gorgud by Anar
- Dədə Qorqud-Anar
- Amin Abid and ”Kitabi-Dada Gorgud“
- DEDE KORKUT MİRASI
- Dede Korkut Kitabı
- DEDE KORKUT
- Introduction to DEDE KORKUT
- Dede Qorqudda Sağ-Sol Anlayışı
- Книга отца Горгуда
- к 1300 летию ÑпоÑа “Деде – Горгудâ€
- DEDE KORKUT TÜRBESİ
- DEDE KORKUT-TÜRKEVİ
- Dede Qorqud’da vahşi hayvanla mücadele motifi
- DÉ™dÉ™ Qorqud’da Qurd
- Краткий переÑказ ÑпоÑа
- Книжные и уÑтные формулы в ÑпоÑе
- ТУРЕЦКИЙ ÐПОС : ”КÐИГРМОЕГО ДЕДРКОРКУТГ
Türk Dəstanları və Dədə Qorqud
- Türk Destanları ve Dede Korkut
- معرفي كتاب: «اوغوزها» (تركمنها)
- دستانها از كتاب اوغوزها(۱)- فاروق سومر
- Archive Of Turkish Oral Narratives
Dədə Qorqud Boyları
- دومرول ديوانه سر- صمد بهرنگى
- DİRSE HAN OĞLI BUĞAÇ HAN
- Dede Korkuttan Murathana Deli Domrul
- سرگذشت دومرول ديوانه سر- صمد بهرنگى
- دألي دمرول ( به زبان تركمني )
- A Bride for Khan Turali
- ترجمه اسارت اوروزباي پسر قازان باي
- به غارت رÙتن خانه‌ي سالور قازان
- اوديسه هومر و تپه گؤز دده قورقود
- DELİ DUMRUL TİYATROSU
- Dumrul sınırları aşıyor
- سالور قازان
Dədə Qorqudda Qadınlar
- KİTAB-I DEDE KORKUT’TA KADIN DÜNYASI
- Urmiyada Burla Xatunun qəbrini tapıblar
Dədə Qorqud və Musiqi
- قوپوز چيست و دُدُه قورقود كيست؟ محمد پسندى-يك
- قوپوز چيست و دُدُه قورقود كيست؟ محمد پسندى-دو
- قوپوز چيست و دُدُه قورقود كيست؟ محمد پسندى-سه
- Dada Gorgud and Music Poetics
Dədə Qorqud Çapları
- Dədəmin Kitabı-Stockholm çapı
- كاري نو در دده قورقودپژوهي-مهندس ليلا حيدری
- در باره چاپ دده قورقود- محمدصادق نائبی
- ”Китаби-ДÑÐ´Ñ Ð“Ð¾Ñ€Ð³ÑƒÐ´“ франÑыз дилиндÑ
- Dede Korkut Kitabını Yeniden Okumak
- Mitolojiden Gerçekliğe Dede Korkut
Bulud Qaraçorlu Səhənd
- قورقود دده مه نيسگيللي سؤزلريم
- سهند ايله تانيشيقليغيم- ج. هئيت
- بولود قاراچورلو سهند- ييلماز توركاى
- سهند ؛ قاراچورلو ائلينين، ساغناق بولودو
- İranlı Dede Korkut Şairi: Bulud Karaçorlu Sehend
Etnoqrafi-Etnoloji
- Dede Korkut Araştırmaları Çerçevesinde Türkmen Boyları
- Turkoman Tribes Within the Framework of Dede Korkut Researches
- Dədə Qorqud Və Axısqa Türkləri
- Türkmenistandaki Dede Korkut Destanları
- Dada Gorgud Toponyms
Munasibətlər
- GORKUT ATA BARÖAR
- Gorkut Ata: Ruhnama
- UNESCO Declaration on Dede Korkut
- ULUSLAR ARASI DEDE KORKUT BİLGİ ŞÖLENİ
- Dada Gorgud-President’s office
- İKİNCİ BEYNƏLXALQ DƏDƏ QORQUD KOLLOKVİUMU
- Dede Gorgud Movie
- Dadea Qorqud Coins
- Dada Gorgud Stories-Durna Press
- «ДÑÐ´Ñ Ð“Ð¾Ñ€Ð³ÑƒÐ´Â» елми Ñ‚Ñдгигат лабораторийаÑÑ‹
- СВЕРШИТСЯ ПРÐВЕДÐÐЯ МЕСТЬ
- WHITHER DEDE QORQUD?
- Dede Korkut Sempozyumu Ankara’da yapıldı
- Dede Korkut günleri
- Dede Qorqud Festivali-Bayburd
- Dede Qorqud Diyarı -Bayburd
Filed under: کولتوری و صنعت،آقه رتو،ادبيات،تورك تیلی،تورک آجونی،تورک بویوکلری،تاریخ
