Güney Türkistan
F.A.Burget
فرشته بیگم
ذکرالله ایشانچ
فیض الله ایماق
حلیم یارقین
شفیقه یارقین
نورالله آلتای
عالم کوهکن
فوزیه ارال
کاظم امینی
ع. م. تاشقین
صالح محـمد حساس
محمد عالم لبیب
اسدالله آسیابان
عزیزالله فاریابی
Majid Hasani
Abdurahim Masumi
تورکییه آذربایجان موناسیبتلرینده آچیلیم پروژهسی
ارسال شده توسط Güney Türkistan در 01/11/2009
تورکییهده اولدوغو کیمی آذربایجاندا دا ایکی اؤلکه آراسینداکی موناسیبتلرده پوزقونلوق یاراتماق ایستهین قوهلرین وارلیغی آیدیندیر. میللتیمیز آییق، دؤولتلریمیز ساییق اولمالیدیر. حاکیمیتلر گلیب گئدندیر، اساس، گئچمیشدکی خطالاریمیزین زیانینی دوزگون طرزیده
اؤلچهرک میللی بیرلیگیمیزی خوشباخت گلهجک یولوندا قوروماغیمیزدیر. دونیاداکی قاریشیقلیقلار، بؤلگهمیزدکی اویونبازلیقلار، میللی-سیاسی دوروموزداکی مورککبلیگی نظرده آلاراق، دویغوساللیقدان اوزاق مسئلهلری منطیق دایرهسی داخیلینده دیرلندیرملییک”
سون گونلر، آکپ حاکیمیتینین آچیلیم پروژهلری نتیجهسینده تورکییه آذربایجان آراسیندا یاشانان گرگینلیگین، بوندان داها ایرهلی گئتممهسی اوچون، هر ایکی اؤلکهده میللی تفککورلولرین قوللارینی چیرمالاماسی تاریخی ضرورتدیر. بو گریین یئرینه یئتیریلمهسی اوچون، فیکیرلریمی میللتیمیزین حضورلارینا تقدیم ائتمیی، بوینومون بورجو کیمی دیرلندیردیم. دئموکراتیک آچیلیم، اؤلچولو سیایسی منطیق و گرچکلره دایانسایدی، تورکییه، تورک دونیاسی، بؤلگه و دونیایا بؤیوک فایدالار ساغلادیغی کیمی قاراباغ دوگونونون آچیلماسیندا دا بؤیوک ائتگی گؤستره بیلردی. بو یازیدا تورکینین بو ایستراتئگیسینین مثبت و منفی جهتلرینی دیرلندیرهرک، بونو، تورکییهنین بیزدن قوپماسی دئییل، حاکیمیتین توتومو ایله اؤلچمهیه چالیشاجاغام. تورکییه- آذربایجان و بوتؤولوکده تورک دونیاسی آراسینداکی معنوی دایانیشما خالقلاریمیزین اورک دؤیونتولرینده چیرپیندیغینا گؤره، پوزولماسینا اینانمییاجاق قدر ایناملییام.
هر شئیدن اؤنجه آکپ-نین بعضی ایستراتئژیک خطاسیندان باشلییاراق، آذربایجان تورکییه آراسینداکی گرگینیکدن سئویننلری یاسلاندیرماق اوچون گرچکچی بیر اورتامدا فیکیر موبادیلهلرینین واجیبلیگینی قئید ائتمک گرکمکدهدیر. آنجاق بو سیاستلره توخونمادان اؤنجه بوتون میللتیمیز بیر حقیقتی اونوتمامالیدیر. قاراباغ ایله بیرلیکده آذربایجان توپراقلارینین %20-نین ایشقالیندا روس اوردوسونون دخالتلری یادیمیزدان چیخمامیشدیر. فیکریمجه، گونون بوگونو روس اوردولاری ائرمنیستانین آرخاسیندان چکیلیرسه، ایشقال اولونموش اراضیلریمیزین آزاد ائدیلمهسی اوچون، میللی اوردوموزون یئتری قدر گوجو مؤوجوتدور. آذربایجان میللی مجلیسینین بیرینجی معاوینی سایین “ضیافت عسگرووون” بو بارهدکی سون سؤزلری تقدیره لاییقدیر. آنجاق، ژئنوده پروتوکول ایمضالانماسیندا، بؤیوک گوجلرین خاریجی ایشلر ناظرلرینین حضورو و چاباسی ایله بیرلیکده روسیا خاریجی ایشلر ناظرینین ده توتومو دقتیمیزدن قاچمامالیدیر. کیم بیلیر، بلکه باغلی قاپلار آرخاسیندا گئدن دانیشیقلار، روسلارین دا قاراباغ دوگونونون آچیلماسیندا ایشتیراکی تامین ائدیلمیشدیر.
شوبهه یوخدور کی، اساس پروبلمین روسیا اولماسی ایله یاناشی، تئهران حاکیمیتینین ده آذربایجان دؤولتینه باسقی واسطهسی کیمی ائرمنی تجاووزونه گؤستردیگی مناسیبت، بو اویونون باشقا بیر دوگونودور. آنجاق، بوتون بونلار تورکییه حاکیمیتینین آذربایجانا آرخا چئویرمهسینه سبب اولاماز.
1
آکپ-نین چئشیتدلی آچیلیملارداکی ایستراتئژیک خطالارینین چئشیتدلی سببلری اولا بیلر. تورکییهدکی آنتی تورک گوجلرین گیزلین فعالیتلرینی ویا چئشیتدلی تئوریلرله سامان آلتیندان یئریتدیکلری سویون میقدارینا باخمییاراق اوندان واز کئچیرم. بو فیکیرله یولا چیخاراق، آکپ حاکیمیتینین باشاریلی سیاستلرینی مثبت دیرلنیرهرک دوغرو اولمویان سیاسی گؤروشلری و اونلاردان تؤرنن یانلیش ایستراتئژیلری آشاغیداکی کیمی سیرالاماق اولار.
1- آوروپا بیرلیگی سیاستلری
شوبهه یوخدور کی، تورکییهنین آوروپا بیرلیگینه عضو اولماسی، بو اؤلکهنین سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و دایانیقلیغینا مثبت تأثیر گؤسترهجکدیر. آنجاق، گئچن اللی ایلده ایپین اوجونو سیخاراق برکیدیب، آزجاجیق بوشالداراق نفس آلما ایمکانی یارادان آوروپالیلارین توتومونو گؤرممک اوچون کور اولماق گرکیر. رحمتلیک اجویت-این بؤیوک سیاسی تجروبهلره دایانان “آوروپا شووینیزمین”دن سؤز آچماسی تصادفی دئییلدی. عومور بویو گیریلمهسینه ایجازه وئریلمییهجک آوروپا بیرلیگی بهانهسی ایله تورکییهده رئژیم دئییشیکلیگی، میللی بیرلیک پوزونتوسو، تورک دؤولتلری ایله گئریلیم و تورکییه داخیلینده بحران یاراتماسی باغیشلانمییاجاق سوچدور. یئنی “آنا یاسا” تکلیفلرینده “آتاتورکو” قوروما ماددهسینیده دئییشمیی طلب ائتدیکلرینه فیکیر وئریلیرسه مقصدلرینین نه اولدوغو آیدینلاشاجاقدیر. اونون اوچوندور کی، تورکییه اؤز پروبلملرینین حللی و حتی آوروپا بیرلینه گیرمک اوچون آنجاق گوجلو اولمالیدلیر. تورکییه، باشقالارینین بارماق ایشارهسی ایله دئییل، اؤزمیللی گوج و پوتانسیئلینه دایاناراق داخیلی پروبلملرینی حلل ائدیب، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی اینکیشافینی یوکسلدرسه، آوروپا بیرلیگینین اونا دعوت گؤندرجیینه امینلیکله اینانیرام.
2- سئچگی سیاستلری
2008- جی ایل بلهدییه سئچگیلرینده %8 نیسبتینده اوی ایتیرن آکپ، گلن سئچگیلرده اقتداری ایتیرمه تهلوکهسی ایله اوزلشمیشدیر. تورکییه نی کائوسا سوروتلمکله، سئچیملرده داها چوخ ایتیریلجیی اینکار ائدیلمزدیر. گئچن 8 ایلده آپاریلان دوزگون اقتصادی سیاستین دوامی اوچون صرف ائدیمهسی گرکن ائنئرژینی میللتین قارانلیقدا وئرهجک اویونو قازانماقدان داها تأثیرلی اولاجاغی آیدیندیر.
3- دئموکراتیک اینکیشاف و آچیلیملار
تورکییهنین بوگونکو حالی ایله بؤلگهده ان دئموکرات اؤلکه اولماسی هامیمیزین ایفتیخارلا و سینه گرهرک مدافعه ائتدیگیمیز بیر سورجدیر. بو دئموکراسینین داها درینلیکلره یئنرهرک اینکیشافی، داها وئریملی چالیشماسی، اؤزللیکله تورک دؤولتلری اوچون بیر اولگو اولابیلجیینه گؤره هامیمیزین آرزوموزدور. بو سیاستین ان باریز گؤسترجهسی اولان کورد-ائرمنی آچیلیمیندا، اونلارین سئوگیسینی قازانماق اوچون تورکلویه نیفرت بسلمهنین دوغرو بیر آددیم اولماسینا اینانماق چتین اولدوغو کیمی یارامازدیر. مسئلهیه باشقا زاوییهدن باخارساق، آپاریلان سیاستلرین پارادوکسلوغو کیمسهنین گؤزوندن قاچماماقدادیر. بیر یاندان دئموکراسیدن دانیشارکن، او بیری یاندان دا تورکییهدکی کیو-این %90- نی اقتدار پارتیاسینین کونترولوندا ساخلاماق، دئموکراتیک قایدالارا اویمادیغی کیمی، دئموکراتیک باخیشینا
2
گؤره سئوگیمیزی گیزلتمدیگیمیز ترت-نین بوگونکو دورومو ایله ده ترس موتناسیبدیر. بو گیریشله کورد- ائرمنی آچیلیمینا بیر نظر سالماغین، اؤزللیکله تورک دؤولتچیگینین تمکینلی باخیشلارینا ترس دوشهرک، تلسگنلیگین زیانلی داورانیش اولماسینی تحلیل باخیمیندان فایدالی اولاجاغی دوشونولمکدهدیر.
3-1- کورد آچیلیمی
دفعهلرله بیان ائتدیگیمیز کیمی بیز اؤزوموزه ایستدیگیمیز بوتون حاقلاری بوتون دونیا میللتلرینه ایستمکله تورک عدالتینین باخیش آچیسینی بیلدیرمیشیک. تورکییهده دئموکراتیک اورتامدا، میللی حاقلارین تنظیملنمهسینین بیزیمده گونئی آذربایجاندا آپاردیغیمیز میللی مباریزهیه مثبت تأثیرینی گیزلتمک اولماز. حتی هامیمیزین قانسیز قاداسیز چاتماق ایستدیگیمیز حاقلاریمیزین یولوندا بیر گئچیت کؤپروسو اولاجاغیدا اینکار ائدیلمزدیر. آنجاق، بو ایشی دوزگون قایدالار یئرینه، اوی قازانماق نیتی ویا باشاریلی سیایست گؤرونتوسو یاراتماق اوچون تورکیینی بؤیوک بیر اوچوروما سوروتلمهنین شاهیدی اولماقداییق. گئنه تاریخدن درس آلمییاراق، اؤز میللتیمیزین ازیلمه بهاسینا باشقلارینا حاکم اولماغین خطالارینی تیکرار ائتمک، بؤیوک سیاست دئییل، کیچیک آلوئر ساییلماقدادیر. هابوردا 34 پکک-لینین قارشیلانماسی، آپاریلان گؤوده گؤستریسی، حقوق دؤولتینین پرنسیپلرینین چئیننمهسی، دتپ-نین داورانیشی، آکپ-نین بو حسابسیز سیاستینین تورکییهیه ووراجاغی بؤیوک زربهلرین قاپیسینی آچدیغی کیمسهیه سیر دئییل. بو دوروم آیدینجا گؤسترمیشدیر کی، ایمرالیدان وئریلن فرمانلارلا تورکییهیه گلن پکک-لیلار تسلیم دئییل، قالیب گلمیشلردیر. اؤلچو دیرلرینی دوزگون تنظیملییمیین حاکیمیتین آچدیغی بو فلاکت قاپیسینین باغلانماسی بؤیوک گوج آپاراجاقدیر. بؤلگه و منطقهدکی حساس دوروم قارشیسیندا، بلکه ده هئچ باغلانامییاجاقدیر. چونکو، بو سیاست میللی بیرلیک دئییل، ائتنیک آییریشیمی تورکییهنین ایلیکلرینه قدر دالدیرمیشدیر. کورد شووینیزمینین بویوتلارینی دوزگون دیرلندیرمیین سیاسی قوهلرین، تئروریستلرین گیریشی سیراسیندا باش وئرن اولایلارا موناسیبتده” تورکییهده بیر گوونسیزلیک اورتامی یارانمیشدیر، بؤیله دوام ائدرسه کورد آچیلیمینا آرا وئرمهلی اوالاجاییق” دینلر، یاراتدیقلاری بو گرگینلیگین حسابینی وئرمهیهباشلامیشلار. ائوه دؤنوشده سورونسولوق آخداریشیندا اولان باشباکانین بیرینجی معاوینین بؤیوک سیاستچی اولدوغونا ایناندیغیما گؤره دئملیمکی، سایین” بولنت بی آرینج” بونو اؤنجهدن حئسابلامالییدیز. آنجاق، بو توتوموندا دقتله آنالیز ائدیلمهسی ایله بیرلیکده بیز آذربایجانلیلارین بیر آتا سؤزونو خاتیرلاتماق ایستردیم ” سونرادان آتیلان داش توپوغا ددیر”.
3-2- ائرمنی آچیلیمی
2800 ایلدیر، بؤلگهده بؤیوک گوجلره آلت اولاراق، بونا اونا ساتاشماقلا مشقول اولان بو وارلیغین قارا گونونون بیتمهسی، آنجاق او دؤولتلرین اتییندن قوپماسی ایله مومکون اولاجاقدیر. ساتراپلیق زامانیندان بری، روم – فارس آراسیندا قوندوم کؤچدوم اوینویان ائرمنی باشچیلاری، ائلخانلیلارین مصر سفرلریندکی اویونلاری، صفوی دؤوروندکی هیلهلری، قاجار الئیهینه روسلارا قویون آچمالاری، عثمانلی دؤولتینده بؤیوک
3
ایمکانلارا مالیک اولسالار دا، علئیهینه ائتدیکلری خیانتلر، تورک دیپلوماتلارین قتلی کیمسهیه سیر دئییل. بو یازیق میللتی بوگونه قویان آوروپا و روسلارین گؤزوندن، قاراباغدا گؤستردیکلر قددارلیق قاچمادیغی کیمی خوجالی فاجعهسیده اینسانلارین حافیظهسیندن سیلینممیشدیر. بوگون ائرمنی اؤز وارلیغینی سویقیریمینا، آغری داغینین خریتهلرینه باغلادیغی حالدا، موسبت آددیم گؤزلمک سادلؤوهلوک اولاردی. بونو، پروتوکولون گئدیشاتیندا گؤستریلمیش اولدوغونون گؤزلردن قاچماسی عجبا تصادوف مودور. بو روحییه ایله وارلیغینی سوردورمهیه چالیشان بیر اؤلکه ایله مونوسیبتلرین یئنیدن باخیلماسیندا داها دقیق اؤلچولر گرکیردی.
دئمک کی، ایستر قاراباغ پروبلمینین هللی ایسترسه ده سؤیقیریم مسئلهسی کیمی اویونلارین اورتادان قالخماسی اوچون ائرمنیستان دئییل، اونو حیمایت ائدن دؤولتلری رازی سالماق لازیمدیر.
گئدیشاتین، آذربایجان تورکییه آراسیندا یاراتدیغی بو گرگینلیگین زیانلاری نئجه و نه زامان اؤدنیلهجکدیر. بؤیوک سیاستلرله اوشاق آلداتما اویونلاری فرقلیدیر. سایین تورکییه باشباکانی، پروتوکولون ائرمنیستان پارلامئنتینده قبول گؤرمیجیینه بئل باغلامیشدیر. آنجاق قریبهدیر کی، ائرمنیستاندان اؤنجه بو پروتوکول تورکییه بؤیوک میللت مجلیسینده موزاکیرهیه چیخاریلمیشدیر. گؤرهسن بو بؤیوک سیاستچیلر، بؤلگهنین رهبرلیگینین ایددئاسیندا اولانلار، بونون منفی نتیجهسینی بیلمیرلرمی؟ حتی اگر بو گئدیشات نتیجه وئرسه، قاراباغ پروبلمینین حللیندن اؤنجه، سرحدلرین آچیلماسینین منفی تأثیرینی گؤرمورلرمی؟ آذربایجان تورکییه آراسیندا یاراتدیقلاری بایراق چکیشمهسیده آچیقجا گؤستریرکی، ایندیلیکده ائرمنیستان ایکی آددیم ایرهلیدهدیر، سونونو الله بیلیر.
4- بؤلگسل لیدئرلیک
تورکییه بؤلگهنین بؤیوک گوجو اولدوغو حالدا اونو دومینانت بیر قوه کیمی قبول ائتمک دویغوساللیقدیر. اؤزللیکله ساغلام اوردوسونون گوج قایناغی اولماسینی خاطیرلاداراق، اونون تخریبیندن نتیجهلنن گوج ایتگیلری اینکار ائدیلمزدیر. بؤلگهده باریش و ایستیقرار بوتون میللتلرین منافعنی تعمین ائتدیگینه گؤره اؤزللیکله ایراک و سورییه ایله آپاریلان سیاستلرین اهمیتینین وورقولانماسی گرکیر. آنجاق ایرانلا باغلی خطالارین اؤلچو آرشینی داها چوخ دقیقلشدیریلمهلیدیر. بو دنگنی تارازلارکن ائرمنیستانا یاخینلاشماقلا، ایسرائیلدن اوزاقلاشماغین مثبت و منفی تأثیرلری منطیق چاپیندا دیلندیریلمهلیدیر.
دایرهنین مرکزی اولماغین لازیم و کافی شرطی، محیطینی تشکیل ائدن بوتون حلقهلره برابر فاصیلهده اولماقدیر. ایرانا یاخینلاشاراق ایسرائیلدن قوپمانین هانسی سیاسته دایاندیغی قارانلیقلار ایچینده یئنه آخدارماغا بنزر. ایرانداکی بوگونکو دورومدا، گونئی آذربایجاندا میللی حرکاتیمیز بوتون چتینلیک و آسدی-کسدی سیاستلرینه باخمییاراق”تورک مئحوری اطرافیندا آزربایجانچیلیق دوشونجهسی” ایله اینکیشاف ائدهرک گوج مرکزینه دؤنوشمه چاباسیندا اولدوغو حالدا، آپاریلان سیاستلر دقیق اؤلچولمهلیدیر. باشا دوشمک لازیمدیر کی، تئهرانین آتوم بومباسی ایسرائیلدن اؤنجه، زامانیندا تورکییه و آذربایجانی توشلویا بیلر. بو فیکیره آیدینلیق گتیرمیی اؤزومه میللی-دینی و اینسانی بورج سایدیغیم اوچون آشاغیداکی اؤنگؤرو
4
ایله توریییه سیتاستچیلرینی اویارماق ایستردیم. “ایراندا، ائرگئج آریا ایقرچیلیغینا داها محکم دایانان بیر سوپئر راسیسیت حاکیمیت اورتایا چیخاجاقدیر. بو رئژیمین ساواشی، اؤزونه دوشمن حساب ائتدیگی، ایسلام، تورک و عربلرله اولاجاقدیر”.
سیاستده، خالقین دویگولاریندان فایدالاناراق خیال قوشونا میننلر، دواملی اودوزموشلار. تورکییه بؤلگهده و دونیادا سؤز صاحبی اولماق ایستییرسه چاشقینلیغا یول وئرمهدن، گئچن 7-8 ایلده آپاردیغی باشاریلی اقتصادی سیاستی یئریدرسه داها فایدالی اولاجاغی دوشونولمکدهدیر. بو آرادا ایکی گون اؤنجه قزاقیستانین حؤرمتلی جومهور باشقانی سایین نازاربایووون آنکاراداکی توصیهسینی تیکرار ائتمکده فایدا وار. او دئدی”آتاتورکون ایزینده یوروین تورکییهنین آوروپا ایله علاقهلرینین، دئموکراتیک سیستئمینین و قونشولاری ایله یاراتماق ایستدیگی تارازلاشمیش موناسیبتلرین بؤیوک اؤنمی واردیر. آنجاق اوزونوزو شرقه، تورک دونیاسینا دؤندرمیی اونوتمایین”. بو بؤیوک اینسانین، ائرمنی آچیلیمی سونراسی یارانان گرگینلیکله باغلی ایکی هفته اؤنجه آستاناداکی موناسیبتیده بعضیلرینه درس اولمالیدیر. او دئدی” تورک دؤولتلرینین پروبلملرینین حللینده، دوگونلرینین آچیلماسیندا ال-اله وئرمکلری لازیمدیر”.
بوتون بو فیکیرلردن آنلاشیلدیغی کیمی یارانمیش بو گرگین وضعیتین قارشیسینین آلینماسی هامیمیزین بورجودور. شوبهه یوخدور کی، آزربیجان، تورکییه و تورکوستان اهالیسی آراسیندا قارداشلیق دویغولاری میللتین ایچیندن گلن حیسسیاتدیر، اونو پوزماغا کیمسهنین گوجو چاتماز. آنجاق، ایستر اؤز داخیلیمیزده، ایسترسه ده خاریجدن گلن یوموشاق توخماقلارین آلتیندا ازیلممک اوچون دقتلی اولمالیییق. بوتون قارداش اؤلکهلردکی حاکیمیتلر میللتیمیزین بو ایستکلرینه گؤره اؤز سیاستلرینی قورمقلی، خطالاردان اوزاق اولونمالیدیر. آرخادان وورولان خنجردن آخان قانین قارشیسینی آلماق اوچون، آذربایجان یولوندا شهید اولموش عثمانلی تورکلرینین آنیتینداکی تورک بایراقلاری قطعیین دالقالانمالیدیر. بورساداکی آذربایجان بایراغینا حؤرمتسیزلیک ائدنلر قطعیین جزالاندیریلمالیدیر. تورکییه حاکیمیتی آپاردیغی سیاستلره یئنیدن باخمالی، آنادولو خالقی بونا زمین یاراتمالیدیر. آزربایجانین تورکییهیه ساتدیغی قازین قیمتی ایله باغلی حؤرمتلی جناب پرئزیدئنت ایلهام علیئوین سؤزلرینه جوابن تورکییه ائنئرگی باکان سایین “ تانر بی ییلدیز”این موناسیبتی دقیقلشدیریلیب، میللتیمیزه دوزگون معلومات وئریلملدیر. اونون سؤزلری دوغرودورسا، جناب پرئزیدئنته بو بارهده یانلیش معلومات وئرن مامورون توتدوغو وظیفهدن آسیلی اولمویاراق میللته تانیتماقلا بیرلیکده اؤز جزاسینا چاتمالیدیر.
آذربایجان جومهوریتی، قاراباغین آزادلیغی اوغروندا آپاردیغی موجادیلهده هر شئیدن اؤنجه اؤز گوجونو آرتیرمالی، دونیا آذربایجانلیلارینی داها دا دوزگون مئتودلارلا سفربر ائتمهلی، داخیلی و خاریجی پرولملرین حللینده داها دا تیتیزلیک گؤسترملدیر. بونولا بئله، باکیدا گئچیریلن تورک دؤولت و توپلولوقلارینین، تورک دؤولتلری پارلامنتلر بیرلیگینین و ناخجوواندا گئچیریلن زیروه توپلانتیسینین نتیجهلرینی ایتیرممک اوچون پروووکاسیونلارا اویمادان تمکینلی سیاستلر دوام ائتدیریلمهلیدیر. آنجاق حادثهلر گؤستریر کی،
5
آذربایجان تورک دونیاسینین اوریی اولاراق فعالیتلرینی آرتیرماقلا، اوزونو داها زیاده تورکوستانا چئویرمهلیدیر
بؤیوک رسول اوغلو
اؤيرنجي
