مللی تاریخیمیز عکس ایتگن کوزگو

 قدیم زمانلرده بیر اولیا اوتگن ایکن . اونینگ شاگردلری جوده کوپ بولیب، اولردن بیری به ناگاه کشف – کرامتده استاذ دن اوزیب کیتگه نینی ادعا قیله باشله دی . او استاذی و باشقه شاگردلر اشتراکیده اوز روحی قوتی نی نمایش قیله ره ک ، اوزلری مکان توتگن تاغ یان بغریده گی به هیبت خرسنگ تاشگه کورستگیچ برماغینی خوددی خمیرگه سوققنده ی سو قیب،اونی تیشیب قوییبدی . شاگردلر اوز صفداشلری نینگ بو غیر طبعیی معجزه سیدن حیرتگه توشیب : « سبحان الله !  » ، « استغفر والله! » دییه یاقه اوشله شیبدی

 قایل قالیشیبدی. کمترین استاذ بولسه، بو غرایب عملیاتگه کولیب قویه قالیبدی. سونگ یکته گینینگ ییته گینی شیمه ره ب « بسم الله الرحمن الرحمن الرحیم ! » دییه قولینی بو کیله دیگن جایگچه هلیگی تاشگه سوقیبدی. کیین قولینی سوغیریبدی.

شونده اونینگ قولی سوغریلگن کاوکدن شریلله گینچه زلال سو توشه باشله بدی اولیا ایسه  تاش  کاوه کیدن توشه یاتگن زلال سوده انده مه یگینه طهارت آلر ایکن، تکببر شاگردیگه: 
مین بو دنیا ده نیمه ییکی قیلسنگ بنده لرگه نفع تیگه دیگن فایده لی ایشلرنی قیلگین- دیبدی. تکببر شاگرد اوز قیلمیشیدن ملزم بولیب استاذیدن عذر سوره بدی و اول بویوک اولیا نینگ ییته گینی اوپیپ کوزلریگه سورگن ایکن.
 
 درحقیت، بیزنینگ زمانلرده کیمدیر پوشته( پوسته)  مارکه سینی ییغسه، ینه کیمدیر سگرت قوططی سینی، بیراوی ایسه اولگن کپه لکلرنی ییغیب کلکسیون قیله دیگن بولدی . البتته بولر غایت کولگیلی عمللر. اما قلبیده دین وایمان، خلق ووطن قیغوسی بولگن شونده ی انسانلر بارکی، اولر عمر بویی اوزخلقیگه ، قومیگه نفع تیگه دیگن فایده لی ایشلر بیلن شغلله نه دیلر. شونده ی  انسانلردن بیری اوزبیک خلقی نینگ عجایب فرزندی،اسماعیل بخاری (رض) دیر. اولذات چول و بیابانلرده گی سموم قم بورانلرنی گوویلله ب،دهشتلی قویونلر چیرپره گن جزیره مه صحرالر ارا پای پیاده یوریب عربستانگه باردیلر .
اوییرده سیویکلی پیغمبریمیز حضرت محمد( ص) ایتگن مبارک کلمه لرنی جمعله ب « جامع الصحیح» نامی بیلن کتابت قیلدیلر. الله نینگ عنایتی و اوزلری نینگ سعی حرکتلری ایله دینیمیزنی ، شریعت احکاملرینی مستحکمله دیلر، ساخته حدیثلرنی تیقیشتیریب دینیمیزنی توبدن ییمیر ماقچی بولگن پیسمیق زهرلی ایلانلرنی ، محرابدن اورمه له ب چیقووچی چیالرنی ینچیب، تشله دیلر.
اول بویوک انسان دین یولیده غیرت قیلگن بولسه لر، حضرت محمود قاشغری هم یریم آسیانی پای پیاده کزیب تورکی سوزلرنی توپله ب، اولرنی لهجه لر بوییچه لغوی معنالرینی تصنیفله دیلر. تورکی سوزلرنی « دیوان لغات التورک» نامی ایله ترتیبله ب شو اثناده تورکی خلقلرنی یکزبان و یکقلملیگی نینگ سقله نیب قالیشیگه خذمت قیلدیلر.

یازه ویرسک ،بونده ی انسانلر رویخطی اوزون. بو عنعنه بیز نینگ زمانلرده هم ایته یاتگه نی کیشی گه قووانچ بغیشله یدی.

خوددی شونده ی فدایی انسانلردن بیری شبهه سیز بیز نینگ زمانداشیمیز و ملتداشیمیز افغانستان نینگ اندخوی قصبه سیده ولادت تاپگن استعدادلی ادیب، شاعر و ژورنالیست داکتر فیض الله ایماق جنابلریدیر.
فیض الله ایماق جنابلری گرچند افغانستانده اوسیب اولغه یگن بولسه ده ، اوکیشی اوزبیکستان نینگ پایتختی تاشکینتده  اوزاق ییللر یشه ب دولت رادیو کمپنیه سیده ژورنالیست بولیب ایشله دیلر. مرکزی عالیگاهلریده طلبه لرگه سباق بیردیلر. اوزبیک خلقی نینگ ادبیاتی، صنعتی ومدنیتی حقیده دایما قیغوریب یورگوچی بو تنیب- تینچیمه گن انسان کوپله ب علمی- ادبی مقاله لر، رساله لر یازدی.

فیض الله ایماق هم محمود قاشغریگه اوخشه ب افغانستان اوزبیکلریدن سوره ب- سوریشتیریب، خلق آغزه کی ایجادی نمونه لرینی توپله دی، ترتیبگه کیلتیریب اولرنی « خلق دردانه لر» ناملی کتابگه جمعله دی.
داکتر فیض الله ایماق نینگ « خلق دردانه لری » کتابینی مطالعه قیلر ایکن من، بوکتابده اوزبیک خلقی نینگ قدیمی صورتلرینی کورگنده ی بولدیم. حیرتلندیم. قوییده خلقیمیز نینگ قدیمی آغیر اجتماعی احوالی عکس ایتگن بیتگه اعتبارینگیزنی تارتماقچیمن:
دوکان، اویگه، کیرسم تنیم ققشه یدی،
ساووقلردن اولمه ی قالسم یخشیدی.
بو بیت نی اوقیرایکن سیز، قاره قیش نینگ ایزغیرینلی ایازیده ققشه ب موزله گن یوللر ده یاغاچ پای افزه لینی، یعنی هکر کاووشینی تققیله تیب، چاپانیگه بورکنگه نیچه قلتیره ب دوکاندن چیقیب چیراقسیز، ساووق اوییگه کریب کیته یاتگن انسان آبرزی کوز اونگینگیزده نمایان بوله دی.
اندخوی جان یولینگ اوزاق، سووینگ ساووق،
آغه جان یوبارگه نینگ بیر جفت تاووق.
بیرینی سویه یدیسم مهری ساووق
آغه جان ، کیلیب کیتینگ ، کابل یاووق.
بو شعر آت اره  وه دن بولک ترانسپورت بولمه گن آلیس زمانلرده اویینی،آغه سینی ساغینگن بیر انسان نینگ درد- حسرتی، ساغینچ اضطرابلرینی اوزیده مجسم ایتر ایکن، یالغیز لیکنی کویله گوچی اورته عصر یاپان ( جاپان)  شعریتی ده گی هیکولرنی ایسله ته دی مینگه. « خلق دردانه لری » کتابیدن اورین آلگن شعرلرده ، محبت موضوعسی هم اوزیگه خاص.
اریق نینگ سووی کولمه ی،
آلیب کیلیبدی بیلمه ی،
پریزاددن ایریلیب،
همان یوریبدی اولمه ی.
 بو تورتلیک بیر عاشق انسان نینگ اییریلیق آنلریده چیککن هجران عذابلرینی بولوتلر آره سیدن موره لنگن  آی کبی یاریتیب کیشیگه محزون واداقسیز کیفیت بخش ایته دی. 

قوی باقدیم ، قوشقار باقدیم ،
سیرکه سیگه زنگ تاقدیم .
پریزادنی اخته ریب،
چوللرگه چیراق یاقدیم.
یوقاریده گی مصرعلرده اویقوسیز کیچه لر یارینی اخترگن، چوللرگه چیراق یاققن عاشق چوپان نینگ هجرانلی آنلری اوقوچی شعوریگه رمانتیک منظره آلیب کیره دی.
مجموعه ده گی خلق آغزه کی ایجادی نمونه لریده یومور هم اوز عکسینی تاپگن.
باققه کیردیم اوزیمگه،
کیسک تیکدی یوزیمگه.
بومصرعلرده بیراو نینگ باغیگه توشگن و کیریشی بیله ناق  یوزیگه کیسک تیککن اوغری آبرزی یارقین بویاقلرده عکس ایتتیریلگن.
بیر قره شده پریمیتیف (سادده)  عاددی -  یعنی آد می سوزلر ییغیندیسیده ی بولیب کورینگن بو مصرعلرنینگ دیده کتیک ( نصیحت آمیز) اهمیتی نی هم کوزیدن کیچیرمسلیک لازم . ذکی اوقوچی اوغریلیک خواه ماددی خواه شهوانی بولسین انسان باله سیگه شرف کیلتیرمس ایکن ، عکسینچه شرمسارلیک ، خوارلیک کیلتیرر ایکن دییه عبرتلنسه، یوقاریده گی مصرعلر اوز وظیفه سینی اوته گن بوله دی.
یوقاریدن کیله من ، آتیم تورسین،
مس تواققه سو سالی تنیب تورسین.
زرگرگه یوبارگه نیم طلا حلقه،
ایچیگه مس قوشیبدی قولی سینسین.
بو تورتلیک نی اوقیب، بی اختیار، آدملرنی الده ب لققه توشیرگوچی فریبگرلر اوشه زمانلرده هم بولگن ایکن، دییه کولیب قویه سیز.
هه، نظم ونثر قه ی تورگه منسوبلیگیدن قطع نظر دنیا خلقلری تیریب توپله گن بی بها دردانه لرنی ایلکه سیگه آرتماقله ب عصردن عصرلرگه آلیب اوتگوچی زحمتکش حمللردیر. اولرده زمانلر عکسی، دورلر صورتی بار.

داکتر فیض الله ایماق توپله ب تصنیف ایتگن مذکور مجموعه ده تیلدن تیلگه کوچیب بیزگه چه ییتیب کیلگن ایککی ایرتک وبیر داستان هم موجود. ایرتکلر دیده کتیک پلانده آدملرنی حلاللیککه، عادللیککه ، راه راستگه چارله سه، « یازی وزیبا» داستانی گوزه ل، پاکیزه محبت نی ترننم ایته دی.
داکتر فیض الله ایماق بو کتابنی « خلق دردانه لری» دییه توغری نامله بدیلر. بوخزینه اوزبیک خلقیگه مبارک بولسین! ایستردیم بو کتاب تاشکینتده ، استانبولده و باشقه تورکی خلقلر یشیدیگن دیارلرده قه یته – قه یته نشر قیلینسه . «خلق دردانه لری» کتابی قدیم عصرلر قعریدن منگولیک سری یولگه چیققن ، درو جواهرلر یوکلنگن کروانگه اوخشه یدی.آدم کم اوچره گوچی ساکساویلزار بیبانلر ارا ایلگه ریله یاتگن بو کروان نینگ یوللری بی خطر بولسین!
 
خالدار ولقان
تورنتو  شهری، کانادا. ۲۰۰۹- نچی ییل، ۹-نچی می . کوندوز ساعت ۱۰ دن ۳۸ مینوت ( دقیقه) اوتدی 

داکتر فیض الله  ایماق نینگ « خلق دردانه لری» ناملی کتابینی اوقیب